Ο θερισμός και το αλώνισμα συνδέονταν για αιώνες με την επιβίωση και την παράδοση της ελληνικής οικογένειας. Σήμερα, οι σύγχρονες θεριζοαλωνιστικές μηχανές, αξιοποιώντας αισθητήρες, GPS και τεχνολογίες γεωργίας ακριβείας, μετατρέπουν τη συγκομιδή σε μια διαδικασία υψηλής αποδοτικότητας και βιωσιμότητας.
Γράφει η Όλγα Κριεζή, ερευνήτρια και project manager στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ), με εξειδίκευση στον τομέα της Γεωργίας Ακριβείας (Precision Agriculture)
Ο θερισμός και το αλώνισμα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής γεωργίας. Ολόκληρη η ελληνική οικογένεια μαζευόταν και πραγματοποιούσε τον Ιούνη (που ονομάστηκε και «Θεριστής») τόσο το θερισμό όσο και το αλώνισμα, καθώς με αυτό τον τρόπο εξασφαλιζόταν η τροφή για ολόκληρη τη χρονιά.
Μετά το θερισμό, τα κομμένα στάχυα δένονταν σε δεμάτια και μεταφέρονταν στο αλώνι, όπου διαχωριζόταν ο καρπός των δημητριακών από το στάχυ και το άχυρο –μία διαδικασία πολύ σημαντική αλλά αρκετά επίπονη.
Με το πέρασμα των χρόνων εμφανίστηκαν μηχανές που συνδύαζαν και τις δύο διαδικασίες, με την πρώτη μηχανή να κάνει την εμφάνιση της το 1835 στις ΗΠΑ. Ωστόσο οι μηχανές αυτές ήταν ογκώδεις και χρειάζονταν ομάδες ατόμων ή και ζώων για να τις τραβήξουν στο χωράφι.
Η πρώτη εμπορικά επιτυχημένη θεριζοαλωνιστική μηχανή κατασκευάστηκε από τον Αυστραλό Hugh Victor McKay το 1885. Καθώς οι αυτοκινούμενες μηχανές έκαναν την εμφάνιση τους κατά τις αρχές του 20ού αιώνα, οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές εξελίχθηκαν παράλληλα, με το «Model 21» να αποτελεί την πρώτη ευρέως προσιτή και ελαφριά αυτοκινούμενη θεριζοαλωνιστική μηχανή, κατασκευασμένη από την εταιρεία Massey-Harris το 1939.
Τρόπος λειτουργίας
Η θεριζοαλωνιστική μηχανή αποτελεί ένα σύνθετο αγροτικό όχημα πολλαπλών χρήσεων, το οποίο εκτελεί ταυτόχρονα όλες τις βασικές διαδικασίες συγκομιδής των σιτηρών: το θερισμό, το αλώνισμα αλλά και τον καθαρισμό του σπόρου από ξένες ύλες. Η τελευταία είναι πολύ σημαντική διαδικασία που εξασφαλίζει την ποιότητα και την ασφάλεια του τελικού προϊόντος, προστατεύοντας παράλληλα το μηχανολογικό εξοπλισμό της μηχανής από ξένα υλικά (πέτρες, σκόνη, γυαλί και μέταλλα).
Στο μπροστινό μέρος της μηχανής, όπου βρίσκεται το μαχαίρι (μηχανισμός κοπής), κόβονται τα φυτά από τη βάση τους και μεταφέρονται στο εσωτερικό, όπου πραγματοποιείται το αλώνισμα, με τα φυτά να περνούν από περιστρεφόμενους κυλίνδρους και κόσκινα, για να ξεχωρίσει ο καρπός από τα κοτσάνια και το άχυρο. Έπειτα, ο καθαρός καρπός οδηγείται σε ειδική δεξαμενή, εντός του οχήματος, όπου και αποθηκεύεται, ενώ τα υπολείμματα και το άχυρο απορρίπτονται στο πίσω μέρος του χωραφιού και συλλέγονται από τον αγρότη.
Οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές αποτελούν πολύ σημαντική εξέλιξη στην αγροτική τεχνολογία, έχουν αντικαταστήσει τις παλιές μεθόδους του χειρωνακτικού θερισμού, και πλέον εξελίσσονται σε ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης δεδομένων. Στόχος τους είναι η διασφάλιση της βέλτιστης ποιότητας του συγκομιζόμενου προϊόντος, η μείωση των απωλειών καρπού, αλλά και η εξοικονόμηση των καυσίμων, συμβάλλοντας έτσι και στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.
Με την ενσωμάτωση και την αξιοποίηση των μεθόδων της γεωργίας ακριβείας στον αγροδιατροφικό τομέα, οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές μεταμορφώνονται σε «έξυπνα» κέντρα συλλογής δεδομένων. Τα σύγχρονα μηχανήματα συγκομίζουν με το βέλτιστο δυνατό τρόπο τον καρπό, ενώ ταυτόχρονα καταγράφουν και προσαρμόζουν τη λειτουργία τους σε πραγματικό χρόνο, αυξάνοντας την απόδοσή τους και μειώνοντας το κόστος.
Χαρτογράφηση παραγωγής
Μια βασική μεθοδολογία που εφαρμόζεται στις σύγχρονες θεριζοαλωνιστικές μηχανές είναι η χαρτογράφηση της παραγωγής, με την οποία γίνεται καταγραφή της παραγωγής και της θέσης συγκομιδής σε πολλά σημεία του αγρού.
Ειδικότερα, στις θεριζοαλωνιστικές μηχανές χρησιμοποιούνται:
– Αισθητήρες της ποιότητας και της ποσότητας του καρπού.
– Συστήματα μέτρησης της πίεσης, της μετατόπισης, της υγρασίας του σπόρου, της ταχύτητας και της θέσης της μηχανής.
– Ραδιομετρικά συστήματα για την ανίχνευση του σπόρου.
– Συστήματα με δυναμοκυψέλες για τη μέτρηση του βάρους του σπόρου.
– Συστήματα μέτρησης του όγκου.
– Συστήματα γεωαναφοράς των σημείων συγκομιδής, με τη λήψη συντεταγμένων GPS για κάθε σημείο.
Χάρη στα τελευταία συστήματα, είναι δυνατή η δημιουργία χάρτη παραγωγής, που μπορεί να αποθηκεύεται και να παρουσιάζεται στην κεντρική μονάδα στην καμπίνα χειρισμού, με το χειριστή να έχει τη δυνατότητα εισαγωγής πληροφοριών και δεδομένων.
Η πρώτη χαρτογράφηση παραγωγής με αισθητήρες τοποθετημένους σε μηχανές συγκομιδής ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Οι πρώτες εφαρμογές έγιναν σε θεριζοαλωνιστικές μηχανές που αξιοποιούνταν σε αγρούς στη Βρετανία, και απέδειξαν τη μεγάλη χρησιμότητα εφαρμογής της γεωργίας ακριβείας. Σήμερα, παράλληλα με τη συγκομιδή του καρπού, διαθέτουμε σημαντικές δυνατότητες για αυτόματη χαρτογράφηση της παραγωγής από τις θεριζοαλωνιστικές μηχανές, με πολλές μεγάλες εταιρείες να κατασκευάζουν πρωτοποριακά μηχανήματα.
Αυτοματισμοί
Η χρήση των σύγχρονων θεριζοαλωνιστικών μηχανών προσφέρει πολλαπλά οφέλη για τον παραγωγό, συνδυάζοντας κοπή, αλώνισμα και καθαρισμό σε ένα πέρασμα. Οι αυτοματισμοί, εκτός από τον ποιοτικό έλεγχο του συγκομιζόμενου προϊόντος επιτρέπουν τη χαρτογράφηση της παραγωγής και την καταγραφή της παραλλακτικότητας του αγροτεμαχίου, ώστε να προσδιοριστούν οι περιοχές με υψηλότερη και χαμηλότερη παραγωγή και να διερευνηθούν τα αίτια.
Έτσι οι σύγχρονες θεριζοαλωνιστικές μηχανές:
– Μεγιστοποιούν την παραγωγικότητα.
– Έχουν αυξημένη αποδοτικότητα.
– Επιτυγχάνουν ταχύτερη συγκομιδή σε μεγαλύτερες εκτάσεις.
– Ελαχιστοποιούν τις απώλειες καρπού.
– Επιτρέπουν αυτόνομη οδήγηση.
– Βελτιστοποιούν τη διαχείριση της καλλιέργειας.
Τέλος, οι θεριζοαλωνιστικές μειώνουν το κόστος και τις εκπομπές των καυσίμων και προστατεύουν το περιβάλλον.
