Γράφει ο Μενέλαος Γαρδικιώτης, πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.)
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται σήμερα σε μια παρατεταμένη περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Το κόστος παραγωγής αυξάνεται, οι πιέσεις στις τιμές γίνονται ασφυκτικές, τα ακραία καιρικά φαινόμενα πολλαπλασιάζονται και ο διεθνής ανταγωνισμός εντείνεται. Έτσι, ο πρωτογενής τομέας έχει οδηγηθεί σε μια «περιδίνηση» από την οποία δεν μπορεί να βγει με τις ίδιες συνταγές του παρελθόντος.
Αν θέλουμε η γεωργία να παραμείνει πυλώνας της ελληνικής οικονομίας, της περιφερειακής ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής, πρέπει να μιλήσουμε καθαρά: Δεν αρκεί να «αντέξουμε». Χρειάζεται αλλαγή κατεύθυνσης· χρειάζεται σχέδιο· χρειάζεται να βρούμε το «ξέφωτο». Και αυτό δεν θα το βρούμε τυχαία, αλλά μέσα από στρατηγικές επιλογές και επένδυση στο μέλλον.
Νέο στρατηγικό σχέδιο
Η χώρα χρειάζεται ένα νέο στρατηγικό σχέδιο για τη γεωργία, το οποίο θα ορίζει προτεραιότητες, θα δίνει κατεύθυνση και θα επιβραβεύει τα σωστά αποτελέσματα.
Για μια χώρα με τα χαρακτηριστικά της Ελλάδας, η γεωργία προστιθέμενης αξίας είναι η λύση. Γεωργία που δεν εγκλωβίζεται στην πώληση απλής πρώτης ύλης, αλλά χτίζει αξία μέσω ποιότητας, πιστοποίησης, ταυτότητας, διαφοροποίησης και σωστής εμπορικής στρατηγικής.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι πραγματικά ανταγωνιστική στη low cost γεωργία. Ο μικρός κλήρος, η σύνθετη μορφολογία, το υψηλότερο κόστος και η συχνά περιορισμένη οργάνωση της παραγωγής δεν επιτρέπουν «μάχη τιμών». Αν όμως επενδύσουμε στη γεωργία διατροφικής υπεροχής, μπορούμε να κερδίσουμε.
Η επόμενη μέρα περνάει μέσα από προϊόντα που μπορούν να σταθούν διεθνώς ως premium επιλογές: προϊόντα με γεύση, ιστορία, τόπο και συνέπεια· προϊόντα που δεν θα είναι ανταγωνιστικά στη φτηνή τιμή, αλλά στη συνολική τους αξία. Το μεγάλο στοίχημα είναι να μετατρέψει την παραγωγή σε brand.
Σχέση εμπιστοσύνης
Δεν αρκεί να παράγουμε εξαιρετικό ελαιόλαδο, κρασί, φρούτα, βότανα ή τυριά. Πρέπει να τα «υπογράφουμε» σωστά: Να τα τυποποιούμε, να τα πιστοποιούμε, να τα προωθούμε, να τα εξάγουμε, να χτίζουμε σχέση εμπιστοσύνης με τον καταναλωτή.
Όταν ένα προϊόν αποκτά ισχυρό brand name, παύει να είναι «ανώνυμη» πρώτη ύλη. Αποκτά περιθώριο κέρδους, σταθερότητα και ανθεκτικότητα. Και αυτό είναι που τελικά θωρακίζει τον παραγωγό, ενισχύει την οικονομία και δημιουργεί πραγματική προοπτική στην ύπαιθρο.
Η ελληνική γεωργία χρειάζεται να περάσει σε μια νέα εποχή, με τεχνολογίες και πρακτικές που όχι απλά μειώνουν το κόστος αλλά αυξάνουν την αποδοτικότητα, όπως είναι: σύγχρονη άρδευση, ψηφιακές εφαρμογές, καλύτερη διαχείριση εισροών, γεωργία ακριβείας, διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα.
Διαφοροποίηση
Παράλληλα, απαιτείται διαφοροποίηση. Ο παραγωγός δεν μπορεί να εξαρτάται από ένα μόνο προϊόν ή από μία μόνο αγορά. Η διαφοροποίηση μειώνει το ρίσκο και ανοίγει νέους δρόμους εισοδήματος, ειδικά σε περιοχές με δυνατότητα ανάπτυξης ειδικών καλλιεργειών και προϊόντων υψηλής αξίας.
Η Ελλάδα είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη ποικιλομορφία στην Ευρώπη. Διαφορετικά εδάφη, μικροκλίματα, υψόμετρα, ορεινές και νησιωτικές ζώνες, παραδοσιακές ποικιλίες και μοναδικές γεωγραφικές ενδείξεις συνθέτουν έναν πλούτο που λίγες χώρες διαθέτουν.
Αντί να τον αντιμετωπίζουμε ως «δυσκολία», πρέπει να τον μετατρέψουμε σε στρατηγικό πλεονέκτημα. Να συνδέσουμε κάθε περιοχή με τα προϊόντα της, κάθε προϊόν με ισχυρή ταυτότητα και κάθε ταυτότητα με θέση στις διεθνείς αγορές. Η ελληνική γεωργία δεν μπορεί να είναι μαζική· μπορεί όμως να είναι μοναδική. Και το μοναδικό είναι αυτό που τελικά πληρώνεται.
Ακόμη, η κλιματική κρίση είναι παρούσα και αλλάζει τους κανόνες της παραγωγής. Καύσωνες, ξηρασίες, πλημμύρες, απότομες μεταβολές του καιρού και νέες ασθένειες απειλούν την παραγωγή και κάνουν την αγροτική δραστηριότητα πιο επισφαλή. Ο αγροτικός κόσμος βιώνει πρώτος τις συνέπειες, και χρειάζεται στήριξη με πραγματικές λύσεις.
Ειδικότερα απαιτούνται:
- Επενδύσεις σε ανθεκτικές ποικιλίες και σωστή επιλογή καλλιεργειών ανά περιοχή.
- Νέα έργα και πολιτικές διαχείρισης νερού.
- Εκσυγχρονισμός αρδευτικών δικτύων.
- Αποτελεσματικότερο σύστημα ασφάλισης και πρόληψης ζημιών.
- Επιστημονική υποστήριξη στους παραγωγούς με σύγχρονα δεδομένα και καθοδήγηση.
Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, που θα στηρίζεται στην αξία και όχι στον όγκο, στην ποιότητα και όχι στη φτηνή παραγωγή, στην εξωστρέφεια και όχι στην εσωστρέφεια, στην καινοτομία και όχι στη στασιμότητα. Το ξέφωτο είναι εκεί. Αλλά για να φτάσουμε σε αυτό, απαιτείται να καταβάλουν κοινή προσπάθεια παραγωγοί, συνεταιρισμοί, μεταποίηση, πολιτεία, αγορά και επιστήμη.
Η Ελλάδα μπορεί να γίνει χώρα διατροφικής υπεροχής. Αρκεί να το αποφασίσει.
Η στήλη “ΓΕΩΤΕΕχνικές Θέσεις” εγκαινιάστηκε στο τεύχος Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2025 του Agro.tec και σε κάθε τεύχος παρουσιάζει τις θέσεις του ΓΕΩΤΕΕ για τα προβλήματα και τις λύσεις που αφορούν τον πρωτογενή τομέα.
