Ο Δήμος Νέστου ανήκει στην Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας και αποτελεί μία από τις πιο δυναμικές αγροτικές περιοχές της χώρας. Με καλλιέργειες υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως είναι το ακτινίδιο, το σπαράγγι και η πράσινη ελιά τύπου Χαλκιδικής, η περιοχή έχει καταφέρει όχι μόνο να κρατήσει τον πληθυσμό στην ύπαιθρο, αλλά και να δημιουργήσει ένα ισχυρό αγροδιατροφικό οικοσύστημα. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία και η ενεργειακή πολιτική θέτουν πλέον σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της άρδευσης και της παραγωγής.
Όπως τονίζει ο κ. Σάββας Αργυράκης, πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Νέστου, γενικός γραμματέας της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Καβάλας και μέλος του ΔΣ της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘ.Ε.Α.Σ.), πρόκειται για μία ευλογημένη περιοχή, δίπλα στον ποταμό Νέστο, με ένα αρδευτικό σύστημα που λειτουργεί από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 και καλύπτει περίπου 190.000 στρέμματα.
«Η γεωργική πρόοδος του Νέστου δεν ήταν τυχαία, σημειώνει ο κ. Αργυράκης. Υπήρχαν συνεταιρισμοί, συλλογικότητες και άνθρωποι που πίστεψαν σε καινοτόμες καλλιέργειες, ταξίδεψαν στο εξωτερικό, έφεραν τη γνώση και επένδυσαν σε υποδομές.
»Η ανάπτυξη τυποποιητικών μονάδων και συσκευαστηρίων μετέτρεψε τη Χρυσούπολη σε κέντρο παραγωγής και διακίνησης ακτινιδίου σε εθνικό επίπεδο. Εκτός όμως από τους συνεταιρισμούς, υπήρξαν και ιδιώτες που επένδυσαν και συνέβαλαν ώστε να έχουμε ικανοποιητικές τιμές και εισοδήματα».
Η απειλή της λειψυδρίας
Τα τελευταία χρόνια, η εικόνα της περιοχής αλλάζει δραματικά. Διαχρονικά, η περιοχή λάμβανε για άρδευση περίπου 185 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως, από τρεις Τοπικούς Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ). «Πέρυσι όμως και πρόπερσι φτάσαμε να λαμβάνουμε μόλις 70 – 75 εκατ. κυβικά» αναφέρει με πικρία ο κ. Αργυράκης.
Παρά τη μεγάλη μείωση, οι παραγωγοί προσαρμόστηκαν. Λύσεις βρίσκονται, αρκεί να μη γίνεται μονομερής διαχείριση.
Ενέργεια ή άρδευση;
Ένα δίλημμα που προκύπτει αφορά τη χρήση του νερού των φραγμάτων για άρδευση ή για παραγωγή ενέργειας. «Δεν μπορούμε να καταλάβουμε πώς μπορεί να παράγεται ενέργεια χωρίς να διασφαλίζονται πρώτα οι ανάγκες άρδευσης, λέει ο κ. Αργυράκης. Χαρακτηριστικό είναι το περσινό παράδειγμα, όταν ανακοινώθηκε ότι θα διατεθούν μόλις 35 – 40 εκατ. κυβικά μέτρα νερού. Μετά από μαζική κινητοποίηση στη Χρυσούπολη και παρεμβάσεις φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης, το διαθέσιμο νερό διπλασιάστηκε».
Σύμφωνα με τον κ. Αργυράκη, παρότι υπήρχε επίσημη ενημέρωση για χαμηλά αποθέματα λόγω έλλειψης χιονοπτώσεων στη Βουλγαρία, δημοσιεύματα έδειξαν ότι το φράγμα είχε ικανοποιητική πληρότητα, η οποία όμως εξαντλήθηκε την άνοιξη λόγω της χειμερινής παραγωγής ενέργειας.
Για το λόγο αυτό, οι αγρότες ζητούν από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης να εκπονηθεί μελέτη για νέο φράγμα κατάντη των υφιστάμενων, το νερό του οποίου να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για άρδευση.
«Μπορεί ένα τέτοιο έργο να απαιτεί δεκαετία ώσπου να υλοποιηθεί, λέει χαρακτηριστικά ο κ. Αργυράκης, όμως οφείλουμε να μεριμνήσουμε τώρα, ώστε οι επόμενες γενιές να μπορούν να αρδεύουν και να παράγουν.
»Σε επίπεδο υποδομών, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στη δυτική προσαγωγό του Νέστου. Από το 2011 υπάρχει εξαγγελία για την ανακατασκευή της, αλλά ακόμα δεν έχει υλοποιηθεί».
Το τριτεύον δίκτυο παραμένει ανοιχτού τύπου και συντηρείται από τους αγρότες. Παρότι υπάρχουν απώλειες, η εξάτμιση συμβάλλει στη δημιουργία ευνοϊκού μικροκλίματος, που κάνει την περιοχή ιδανική για τις συγκεκριμένες καλλιέργειες.
Ακτινίδιο vs σπαράγγι
Το σπαράγγι υπήρξε η καλλιέργεια που κράτησε όρθια την περιοχή τη δεκαετία του ’90, αλλά σήμερα βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία. Η έλλειψη εργατικών χεριών και το υψηλό κόστος εργασίας, σε συνδυασμό με την πολύ καλή πορεία του ακτινιδίου, οδήγησαν τους παραγωγούς στη δεύτερη καλλιέργεια, η οποία σημειώνει ρεκόρ σε εξαγωγές. «Με επενδύσεις σε προώθηση και νέες αγορές, τα ακτινίδια Καβάλας είναι πλέον η νούμερο 1 επιλογή στο ράφι του εξωτερικού» επισημαίνει ο κ. Αργυράκης.
Περιορισμένη ελληνική κατανάλωση
Παρά τη διεθνή επιτυχία, το ακτινίδιο –όπως και το λευκό σπαράγγι– παραμένει υποτιμημένο στην εγχώρια αγορά.
«Είμαστε η δεύτερη εξαγωγική χώρα παγκοσμίως στο ακτινίδιο, κι όμως δεν το καταναλώνουμε, παρόλο που έχει τριπλάσια βιταμίνη C από το πορτοκάλι και σημαντικές ευεργετικές ιδιότητες. Παράγουμε για τον κόσμο· ήρθε, λοιπόν η ώρα να καταναλώσουμε και εμείς στην Ελλάδα όσα παράγουμε».
Αυτό σημειώνει με έμφαση ο κ. Αργυράκης, ο οποίος προτείνει να διοργανωθούν καμπάνιες ενημέρωσης από τα σχολεία, αναδεικνύοντας τα διατροφικά οφέλη του ακτινιδίου.
