Η χρήση διχτυών στην ελαιοσυγκομιδή ξεκίνησε μαζικά μετά τη δεκαετία του 1950, κυρίως σε χώρες όπως είναι η Ιταλία και η Ελλάδα, όταν άρχισαν να γίνονται πιο εντατικές οι καλλιέργειες και να αυξάνονται οι απαιτήσεις για γρήγορη και αποδοτική συγκομιδή.
Στα τέλη του 1970 και κυρίως στη δεκαετία του 1980, τα πλαστικά δίχτυα άρχισαν να αντικαθιστούν σταδιακά τα παλιά υφασμάτινα πανιά (από λινάτσα ή και βαμβακερά). Στην αρχή ήταν εισαγόμενα και ακριβά, αλλά με την ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας πλαστικών, άρχισαν να γίνονται πιο προσβάσιμα.
Τα νέα δίχτυα ήταν πιο ανθεκτικά, ελαφρύτερα και φθηνότερα στη μαζική παραγωγή. Επίσης, επέτρεπαν μεγαλύτερη κάλυψη του εδάφους, διευκολύνοντας το ραβδισμό και, αργότερα, τη χρήση δονητών. Σήμερα, τα δίχτυα χρησιμοποιούνται σε κάθε μορφή συγκομιδής, είτε παραδοσιακή είτε μηχανική.
Σωστή εφαρμογή
Η σωστή εφαρμογή του διχτυού για τη συγκομιδή ελιάς είναι κρίσιμη για την αποδοτικότητα της εργασίας, την προστασία του καρπού αλλά και τη μείωση των απωλειών.
Για τη σωστή εφαρμογή των διχτυών ακολουθούμε τις οδηγίες που παραθέτονται παρακάτω:
– Καθαρίζουμε αρχικά το χώρο γύρω από τη ρίζα του δέντρου. Απομακρύνουμε κλαδιά, πέτρες, αγριόχορτα ή άλλα εμπόδια, ώστε να αποφεύγουμε σκισίματα στο δίχτυ και να διευκολύνουμε τη συλλογή του καρπού.
– Επιλέγουμε το κατάλληλο είδος διχτυού, καθώς υπάρχουν δίχτυα συγκομιδής με περιμετρικά βάρη ή κρίκους (για καλύτερη σταθερότητα), καθώς και αντιολισθητικά δίχτυα για επικλινή εδάφη.
– Κατά την εφαρμογή, απλώνουμε το δίχτυ με φορά από μέσα προς τα έξω. Ξεκινάμε από τη βάση του κορμού και ανοίγουμε το δίχτυ κυκλικά προς τα έξω, ώστε να καλύψουμε ομοιόμορφα την περίμετρο της κόμης.
– Προσέχουμε τις επικαλύψεις: Όταν χρησιμοποιούμε περισσότερα δίχτυα, φροντίζουμε να επικαλύπτονται τουλάχιστον κατά 20-30 εκατοστά, για να μην χάνεται καρπός ανάμεσα στα κενά.
– Για στερέωση σε ανώμαλο έδαφος χρησιμοποιούμε καρφιά, πλαστικά πασσαλάκια ή φυσικά βάρη (πέτρες, ρίζες, κορμούς, σακουλίτσες γεμάτες χώμα) για να στερεώσουμε τις άκρες και να αποφύγουμε μετακινήσεις με τον άνεμο ή με την κίνηση των εργατών.
– Κατά τη συγκομιδή, δεν πατάμε πάνω στο δίχτυ με τον καρπό, καθώς αυτός μπορεί να συνθλιβεί και να υποβαθμιστεί η ποιότητα του ελαιολάδου, λόγω οξείδωσης.
– Όταν μαζεύουμε το δίχτυ για να αδειάσουμε τις ελιές, το σηκώνουμε ομοιόμορφα από όλες τις πλευρές, χωρίς να το τραβάμε απότομα και χωρίς να το σύρουμε στο έδαφος, ώστε να αποφύγουμε το σκίσιμό του.
– Μετά τη χρήση, καθαρίζουμε το δίχτυ από φύλλα και λάσπες, το στεγνώνουμε καλά (αν έχει βραχεί) και το αποθηκεύουμε.
Αποθήκευση
Η σωστή αποθήκευση των διχτυών συγκομιδής είναι πολύ σημαντική προκειμένου αυτά να διατηρούνται σε καλή κατάσταση και να μη χρειάζονται συχνές αντικαταστάσεις. Τα δίχτυα είναι ευπαθή σε φθορές από τον ήλιο, την υγρασία, τα τρωκτικά και τις μηχανικές καταπονήσεις, οπότε η σωστή αποθήκευσή τους μετά τη συγκομιδή εξοικονομεί χρήματα και κόπο.
Αν είναι πολύ λερωμένα, μπορούν να πλυθούν με νερό και να στεγνώσουν καλά στον ήλιο, καθώς δεν πρέπει να αποθηκεύονται υγρά. Η υγρασία προκαλεί μούχλα και φθορά στις ίνες.
Αν υπάρχουν τρύπες ή ξηλωμένες άκρες, θα πρέπει να επιδιορθωθούν με πλαστικό σπάγκο ή ειδικά «μανταλάκια» πριν την αποθήκευση. Έτσι θα περιοριστούν οι φθορές μέχρι την επόμενη χρήση.
Τα δίχτυα δεν πρέπει να συμπιέζονται κατά την αποθήκευση. Ειδικά αν είναι βρεγμένα ή ζεστά, μπορεί να κολλήσουν μεταξύ τους ή να παραμορφωθούν. Θα πρέπει να διπλωθούν σε ρολά και να αερίζονται. Αν αποθηκεύονται μαζί με άλλα εργαλεία ή αντικείμενα, τότε δεν θα πρέπει να πιέζονται από βαρύ εξοπλισμό ή σακιά.
Επίσης, με κάποια καρτελάκια ή ετικέτες ο παραγωγός μπορεί να σημειώσει ποια δίχτυα είναι παλιά και ποια καινούρια. Έτσι στην επόμενη συγκομιδή θα μπορεί να ξεχωρίσει ποια είναι για κύρια χρήση και ποια είναι εφεδρικά ή για μικρά δέντρα.
Σύγχρονες τεχνολογίες
Τα τελευταία χρόνια έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο η τεχνολογία που αφορά τα δίχτυα συγκομιδής ελιάς, προσφέροντας λύσεις που βελτιώνουν την αποδοτικότητα και τη διάρκεια ζωής τους.
Σήμερα χρησιμοποιούνται υλικά υψηλής αντοχής και ελαφρότητας, όπως πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας και ειδικά επεξεργασμένο πλαστικό, που επιτρέπουν στα δίχτυα να αντέχουν περισσότερο στο χρόνο χωρίς να γίνονται βαριά.
Επιπλέον, εφαρμόζονται επιστρώσεις κατά των μυκήτων και της υπεριώδους (Ultraviolet [UV]) ακτινοβολίας, προστατεύοντας τα δίχτυα από την καταστροφική επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας και την ανάπτυξη μούχλας, γεγονός που επιμηκύνει τη διάρκεια ζωής τους, ειδικά σε περιοχές με έντονη ηλιοφάνεια και υγρασία.
Μια ακόμη καινοτομία αφορά το σχεδιασμό των διχτυών με βάρη ή κρίκους περιμετρικά, κάτι που διευκολύνει την εφαρμογή και τη σταθεροποίηση του διχτυού γύρω από το δέντρο, μειώνοντας το χρόνο εγκατάστασης και την πιθανότητα να σηκωθούν από τον άνεμο.
Σε φάση ακόμα σχεδιασμού βρίσκονται τα «έξυπνα» δίχτυα, τα οποία μπορούν να ανιχνεύουν την υγρασία ή την έκθεση στον ήλιο ή να αλλάζουν χρώμα όταν φθείρονται, δίνοντας στον παραγωγό σημαντικές πληροφορίες για τη συντήρηση και την αντικατάστασή τους.
Τέλος, για τις ανάγκες της μηχανικής συγκομιδής, αναπτύσσονται δίχτυα με ειδικό ύφασμα και αυξημένη αντοχή, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με μηχανές δόνησης χωρίς να σκίζονται, διευκολύνοντας τη συγκέντρωση και συλλογή των ελιών.
