Aναδιανομή ενισχύσεων, ρεύμα «ΓΑΙΑ», 100% αποζημίωση ΕΛΓΑ και «πετρέλαιο στην αντλία» από το 2026
Με φόντο την κλιμάκωση των αγροτικών κινητοποιήσεων και τα σενάρια για 48ωρο «blackout», η κυβέρνηση παρουσίασε στις 7 Ιανουαρίου 2026 μια δέσμη έξι παρεμβάσεων για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, επιχειρώντας να απαντήσει τόσο σε άμεσα αιτήματα (κόστος ενέργειας, καύσιμα, αποζημιώσεις) όσο και σε χρόνιες παθογένειες (παράνομες «ελληνοποιήσεις», διαφάνεια στις ενισχύσεις).
Στη συνέντευξη Τύπου, στα γραφεία του ΥΠΑΑΤ, συμμετείχαν ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς.
Τα «6» της κυβερνητικής παρέμβασης – τι αλλάζει και πότε
Ο πυρήνας των ανακοινώσεων συνοψίζεται σε έξι άξονες:
1) Αναδιανομή 160 εκατ. ευρώ από αδιάθετους πόρους της βασικής ενίσχυσης.
Η κυβέρνηση εκτίμησε ότι από τη βασική ενίσχυση θα περισσέψουν περίπου 160 εκατ. ευρώ, τα οποία θα κατευθυνθούν ισόποσα: 80 εκατ. ευρώ προς κτηνοτρόφους και 80 εκατ. ευρώ προς βαμβακοπαραγωγούς και σιτοπαραγωγούς (με αναφορά ότι εξετάζονται ειδικές περιπτώσεις παραγωγών που επηρεάστηκαν από μέτρα βιοασφάλειας).
2) Επέκταση και «κλείδωμα» του αγροτικού τιμολογίου «ΓΑΙΑ» – 8,5 λεπτά/kWh για δύο χρόνια. Ανακοινώθηκε ότι από 1 Απριλίου 2026 το σχήμα σταθερής τιμής επεκτείνεται για δύο έτη, ενώ για αγρότες χωρίς ληξιπρόθεσμες οφειλές η τιμή μειώνεται έως τα 8,5 λεπτά/κιλοβατώρα. Στη συζήτηση με δημοσιογράφους τέθηκε και το θέμα του παγίου, με το ΥΠΑΑΤ να ξεχωρίζει την «τιμή ενέργειας» από τα λοιπά χαρακτηριστικά τιμολόγησης.
3) Τροποποίηση κανονισμού ΕΛΓΑ: αποζημίωση στο 100% και πλαφόν στα 200.000 ευρώ, χωρίς αύξηση εισφορών. Η κυβερνητική εξειδίκευση προβλέπει αποζημίωση στο 100% της ασφαλιζόμενης αξίας (από 80% σήμερα), αύξηση του ανώτατου ορίου αποζημίωσης στις 200.000 ευρώ (από 70.000 ευρώ) και, κρίσιμα, χωρίς αύξηση ασφαλιστικών εισφορών. Παράλληλα, προωθείται μηχανισμός ώστε όσοι υποβάλλουν ΟΣΔΕ να ασφαλίζονται υποχρεωτικά, μέσω παρακράτησης στη βασική ενίσχυση, σε δύο στάδια από τα τέλη του 2026.
4) Επιστροφή ΕΦΚ αγροτικού πετρελαίου «στην αντλία» με εφαρμογή και QR code από 1 Νοεμβρίου 2026. Ο κ. Πετραλιάς περιέγραψε ένα νέο ψηφιακό σύστημα, με έκπτωση 0,41 €/λίτρο (όσο ο ΕΦΚ) κατά την πληρωμή στο πρατήριο, μέσω εφαρμογής στο κινητό και κωδικού συναλλαγής/QR. Μέχρι τον Οκτώβριο 2026 θα συνεχιστεί το υφιστάμενο μοντέλο επιστροφών ανά τρίμηνο μέσω MyData, ενώ θα συσταθεί και επιτροπή επανεξέτασης των ορίων ανά καλλιέργεια ώστε να προσαρμοστούν στα πραγματικά δεδομένα και να περιοριστεί ο κίνδυνος λαθρεμπορίου.
5) Ενίσχυση επενδύσεων με στόχο μόχλευση κεφαλαίων άνω των 3 δισ. ευρώ.
Το ΥΠΑΑΤ έθεσε ως στόχο μια συνολική επενδυτική κινητοποίηση που «ξεπερνά τα 3 δισ. ευρώ», μέσω προκηρύξεων/δράσεων (θερμοκήπια, σχέδια βελτίωσης, μεταποίηση, νέοι γεωργοί, δράσεις μείωσης αποτυπώματος άνθρακα κ.ά.).
6) Εθνικό Σύστημα Αγροτικής Ιχνηλασιμότητας και Αυθεντικότητας για τις «ελληνοποιήσεις». Ο κ. Παπαστεργίου παρουσίασε το σχέδιο ιχνηλάτησης «από το χωράφι στο ράφι», με κωδικοποίηση δεδομένων (προέλευση, ποικιλία, παραγωγός) και χρήση barcode/QR ώστε να γίνεται έλεγχος στη διαδρομή του προϊόντος και να εντοπίζονται ασυμφωνίες. Σύμφωνα με την εξειδίκευση, στόχος είναι έως το τέλος του 2026 να ξεκινήσει εφαρμογή σε επιλεγμένους κωδικούς/προϊόντα, σε συνεργασία με το ΥΠΑΑΤ, ώστε το σύστημα να «δοκιμαστεί» και να κλιμακωθεί.
«Κοινή λογική» και «όρια» – το πολιτικό μήνυμα της κυβέρνησης
Στο πολιτικό σκέλος, ο κ. Χατζηδάκης επέμεινε ότι «τα περιθώρια είναι συγκεκριμένα» λόγω δημοσιονομικών κανόνων και ευρωπαϊκού πλαισίου, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση ικανοποιεί 20 από τα 27 αιτήματα που έχουν τεθεί, ενώ κάλεσε σε «διάλογο» και σχολίασε τη στάση της αντιπολίτευσης ως «μοίρασμα υποσχέσεων».
Ειδική αναφορά έγινε και στις πληρωμές του 2025, που –κατά την κυβερνητική παρουσίαση– ανήλθαν σε 3,82 δισ. ευρώ, καθώς και στη μετάβαση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ ως «μεταρρύθμιση» για να περιοριστούν οι κίνδυνοι προστίμων και να ενισχυθούν οι διασταυρώσεις.
Οι έλεγχοι για ύποπτα ΑΦΜ και η «σκιά» του ΟΠΕΚΕΠΕ
Στις ερωτήσεις για το εύρος των ελέγχων, ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε ότι η Οικονομική Αστυνομία έχει προχωρήσει σε καταλογισμούς περίπου 33 εκατ. ευρώ για 7.004 ΑΦΜ, ενώ η ΑΑΔΕ ελέγχει επιπλέον χιλιάδες περιπτώσεις με ασυμφωνίες δηλώσεων (π.χ. στοιχεία Ε9 έναντι δηλώσεων για ενισχύσεις). Παράλληλα, έγινε λόγος για «δεκάδες χιλιάδες» υποθέσεις που περνούν από διαδικασίες ελέγχου/monitoring και αναμένεται να περιοριστούν καθώς προχωρούν οι διασταυρώσεις.
Τι κρατάει η αγορά – και ποια είναι τα επόμενα «τεστ»
Η δέσμη μέτρων απαντά σε τρία σημεία που «καίνε» άμεσα: ρευστότητα (πετρέλαιο στην αντλία), κόστος ενέργειας (ΓΑΙΑ) και κλιματικός κίνδυνος (100% ΕΛΓΑ). Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα κριθεί στο αν τα χρονοδιαγράμματα (ιδίως για πετρέλαιο/ιχνηλασιμότητα) θα «βγουν» χωρίς τεχνικά κενά και στο αν θα αποκατασταθεί εμπιστοσύνη γύρω από τους ελέγχους και τη διαχείριση των ενισχύσεων.
