Οι βιοδιεγέρτες περιλαμβάνουν στη σύνθεσή τους ουσίες και μικροοργανισμούς, επιδρούν στη σωστή ανάπτυξη των φυτών και συμβάλλουν στη βελτίωση τόσο της ποιότητας όσο και της ποσότητας της παραγωγής.
Γράφει ο κ. Δρίνης Σάββας Ιnt. MSc, απόφοιτος του Τμήματος Γεωπονίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης
Αν θέλουμε να καταλάβουμε τι είναι οι βιοδιεγέρτες, αρκεί να σκεφτούμε δύο οικείες εικόνες: το εμβόλιο που προετοιμάζει τον οργανισμό μας πριν έρθει σε επαφή με έναν ιό, και τις βοηθητικές ρόδες που βάζαμε στο ποδήλατο όταν μαθαίναμε να κάνουμε τις πρώτες μας βόλτες.
Με τον ίδιο τρόπο, οι βιοδιεγέρτες βοηθούν το φυτό να προετοιμαστεί για δύσκολες συνθήκες που ίσως αντιμετωπίσει στο μέλλον, και το «εκπαιδεύουν» να φροντίζει καλύτερα τον εαυτό του.
Τι δεν είναι
Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε τι δεν είναι οι βιοδιεγέρτες:
- Δεν είναι λιπάσματα και δεν εμπλουτίζουν το έδαφος με θρεπτικά στοιχεία.
- Δεν είναι φυτοπροστατευτικά και δεν στοχεύουν απευθείας σε παθογόνα ή εχθρούς της καλλιέργειας.
Τι είναι
Οι βιοδιεγέρτες είναι μια κατηγορία προϊόντων που, χάρη στη σύνθεσή τους σε ουσίες και μικροοργανισμούς, επιδρούν στην αύξηση και ανάπτυξη των φυτών. Περιλαμβάνουν:
- Εκχυλίσματα φυκών
- Χουμικά και φουλβικά οξέα
- Πρωτεΐνες και αμινοξέα
- Χιτοζάνη
- Ανόργανες ενώσεις
- Μύκητες και βακτήρια.
Οι βιοδιεγέρτες επιτυγχάνουν βελτίωση τόσο της ποιότητας όσο και της ποσότητας της παραγωγής, διευκολύνουν διαδικασίες όπως είναι η πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων, και ενισχύουν την ανοχή στο αβιοτικό στρες (π.χ. σε ξηρασία και ακραίες θερμοκρασίες) και στο βιοτικό στρες (π.χ. σε μυκητολογικές ασθένειες). Παράλληλα, μέσω της δράσης των μικροοργανισμών, βελτιώνουν τις φυσικοχημικές ιδιότητες του εδάφους και ενισχύουν την ανάπτυξη του ριζικού συστήματος.
Γιατί υπάρχουν
Η ανάπτυξη των βιοδιεγερτών δεν ήρθε τυχαία. Σε αυτή την κατεύθυνση οδήγησαν την έρευνα τρεις μεγάλες ανάγκες:
- Η μείωση των αρνητικών επιπτώσεων της εντατικής γεωργίας στο περιβάλλον.
- Η συρρίκνωση των διαθέσιμων χημικών σκευασμάτων λόγω αυστηρότερης νομοθεσίας και κανονισμών.
- Η ανάγκη να αυξηθεί παγκοσμίως η παραγωγή τροφίμων χωρίς αντίστοιχη αύξηση των λιπασμάτων.
Από τη συστηματική έρευνα που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, γεννήθηκαν αυτά τα προϊόντα.
Τι προσφέρουν
Οι βιοδιεγέρτες έχουν ευρύ φάσμα δράσης. Ενισχύουν την άμυνα του φυτού απέναντι σε στρεσογόνους παράγοντες, βελτιώνουν την πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων κάνοντάς την πιο αποδοτική και αναπτύσσουν τη μικροβιακή δραστηριότητα του εδάφους, με μακροπρόθεσμα οφέλη για τη γονιμότητά του.
Όταν οι βασικές ανάγκες του φυτού –όπως η θρέψη, η άρδευση και το φως– δεν καλύπτονται σωστά, οι βιοδιεγέρτες δεν θα αποδώσουν, καθώς δεν αντικαθιστούν τις βασικές καλλιεργητικές πρακτικές αλλά τις συμπληρώνουν.
Πώς φτιάχνονται
Οι πρώτες ύλες των βιοδιεγερτών προέρχονται από ποικίλες πηγές, όπως είναι φύκη, ζωικά υποπροϊόντα και απόβλητα, μικροοργανισμοί, γεωργικά και βιομηχανικά υπολείμματα, πετρώματα και φυτικά απόβλητα. Η μελέτη, ο συνδυασμός και η κατάλληλη επεξεργασία τους δίνει το τελικό προϊόν.
Πότε και πώς εφαρμόζονται
Η εφαρμογή μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους: με ψεκασμό φυλλώματος, μέσω εδάφους, με ριζοπότισμα και με προσθήκη στο νερό άρδευσης.
Η εποχή και ο τρόπος εφαρμογής εξαρτώνται από την καλλιέργεια και το σκεύασμα. Σε κάποιες περιπτώσεις η εφαρμογή γίνεται κατά τη φύτευση, ενώ σε άλλες κατά την ανθοφορία. Κάθε συσκευασία οφείλει να αναγράφει αναλυτικές οδηγίες χρήσης, οι οποίες θα πρέπει να ακολουθούνται πιστά.
Κατηγορίες
Ανάλογα με την προέλευσή τους, οι βιοδιεγέρτες διακρίνονται σε πέντε κατηγορίες:
- Εκχυλίσματα φυκών και φυτικών μερών: Καλύπτουν μεγάλο μέρος της αγοράς, λόγω της σχετικά απλής επεξεργασίας τους. Προκαλούν ευρύ φάσμα θετικών αποτελεσμάτων, από αύξηση παραγωγής στο σιτάρι έως μείωση προσβολής περονόσπορου στο αμπέλι.
- Προϊόντα υδρόλυσης πρωτεϊνών και αμινοξέα: Κυκλοφορούν στην αγορά από τη δεκαετία του ’60. Προέρχονται κυρίως (90%) από υδρόλυση ζωικών υπολειμμάτων. Αυξάνουν τη γονιμότητα και τη μικροβιακή δραστηριότητα του εδάφους, προστατεύουν από το στρες και βελτιώνουν την πρόσληψη θρεπτικών στοιχείων.
- Διαλύματα χουμικών και φουλβικών οξέων: Οι χουμικές ουσίες είναι τα πιο άφθονα οργανικά μόρια στη γη. Πρόκειται για φυσικά συστατικά του εδάφους που προκύπτουν από την αποικοδόμηση οργανικής ύλης. Η εφαρμογή τους βελτιώνει την πρόσληψη θρεπτικών, ενισχύει την ανοχή σε στρες και αναβαθμίζει τη δομή του εδάφους.
- Μικροβιακά εμβόλια: Προέρχονται από μύκητες και βακτήρια. Ενισχύουν τη θρέψη των φυτών και τη γονιμότητα του εδάφους, ενώ αποτελούν οικολογική επιλογή χωρίς επιβάρυνση για το περιβάλλον. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και η γνωστή μυκόρριζα.
- Χιτοζάνη και άλλα βιοπολυμερή: Η χιτοζάνη παράγεται από χιτίνη, η οποία απαντάται σε θαλάσσια καρκινοειδή (γαρίδες, καβούρια), εξωσκελετούς εντόμων και ορισμένους μύκητες. Η εφαρμογή της ενισχύει τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα και αυξάνει την ανοχή σε βιοτικό και αβιοτικό στρες.
Η χρήση βιοδιεγερτών στη γεωργία είναι μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη πρακτική, παρέχοντας στους αγρότες εργαλεία για να αυξήσουν την παραγωγή τους χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω το περιβάλλον, επιτυγχάνοντας μια ισορροπία την οποία έχει απόλυτη ανάγκη η σύγχρονη γεωργία.
Ωστόσο τα προϊόντα αυτά βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, κάτι που αφήνει περιθώριο σε αδίστακτους ή άσχετους να τα χρησιμοποιούν εσφαλμένα ή να «βαφτίζουν» συμβατικά προϊόντα ως βιοδιεγερτικά, με αποτέλεσμα ζημιά τόσο στο περιβάλλον όσο και στην τσέπη των αγροτών.
Γι’ αυτό, πριν από κάθε χρήση, είναι απαραίτητη η συμβουλή ενός έμπειρου και έμπιστου γεωπόνου.
