Τις τελευταίες ημέρες χιλιάδες αγρότες έχουν οργανώσει δυναμικές κινητοποιήσεις σε κεντρικούς άξονες της χώρας, με τρακτέρ και μπλόκα, εκφράζοντας την οργή και την απόγνωσή τους για τα πολλά και σύνθετα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στον πρωτογενή τομέα. Το κύριο μέτωπο των διεκδικήσεών τους είναι το υψηλό κόστος παραγωγής και ειδικότερα η επιβάρυνση από το ηλεκτρικό ρεύμα, που αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για εργασίες όπως η άρδευση και η λειτουργία γεωργικών μηχανημάτων.
Τι γίνεται με τη ρύθμιση που λήγει και γιατί θα ήταν καθοριστική για το 2026
Βασικό αίτημα των αγροτών σχετίζεται με το ειδικό αγροτικό τιμολόγιο «ΓΑΙΑ», που είχε θεσπιστεί ως μέσο για τη σημαντική μείωση του ενεργειακού κόστους στον πρωτογενή τομέα. Το πρόγραμμα αυτό παρείχε πρόσβαση σε σταθερά χαμηλές τιμές ρεύματος περίπου στα 9,3 λεπτά ανά κιλοβατώρα για την πρώτη διετία, με τη δυνατότητα δεκαετούς προοπτικής (2 + 8 έτη) για σταθερή τιμολόγηση ενός μέρους της κατανάλωσης.
Ωστόσο, η προθεσμία για την ένταξη στο πρόγραμμα «ΓΑΙΑ» είχε οριστεί να κλείσει στις 26 Ιουνίου 2024, με αποτέλεσμα πολλοί παραγωγοί να μην προλάβουν να υποβάλουν αίτηση ή να χάσουν τη ρύθμιση λόγω αδυναμίας πληρωμής των 120 δόσεων της ρύθμισης οφειλών που απαιτούνταν για τη διατήρηση των προνομίων
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι οι αγρότες που δεν εντάχθηκαν ή απεντάχθηκαν δεν έχουν πλέον πρόσβαση στις ευνοϊκές χρεώσεις του «ΓΑΙΑ» και θα βρεθούν αντιμέτωποι με πολύ υψηλότερες τιμές ρεύματος το καλοκαίρι του 2026, όταν η ενεργειακή ζήτηση αυξάνεται λόγω άρδευσης και παραγωγής. Η κατάσταση αυτή έχει συμβάλει στην ένταση και την απογοήτευση του κλάδου.
Γιατί οι αγρότες δεν έχουν φθηνό ρεύμα τώρα;
Αν και το πρόγραμμα «ΓΑΙΑ» προέβλεπε ειδικό, φθηνό τιμολόγιο για τους αγρότες, στην πράξη:
-πολλοί δεν κατάφεραν να ενταχθούν επειδή δεν υπέβαλαν εγκαίρως αίτηση,
-κάποιοι απεντάχθηκαν επειδή έχασαν δόσεις στην ρύθμιση οφειλών,
– και άλλοι, ακόμα και αν επιθυμούσαν, δεν μπόρεσαν να επανενταχθούν, καθώς η πλατφόρμα και οι κανόνες εφαρμογής είναι περιοριστικοί.
Παράλληλα, τα τυπικά αγροτικά τιμολόγια που ισχύουν από τη ΔΕΗ σήμερα χρεώνουν περίπου 14,6 λεπτά ανά κιλοβατώρα, δηλαδή σημαντικά υψηλότερα ποσά από το φθηνό τιμολόγιο «ΓΑΙΑ», ειδικά σε περιόδους έντονης χρήσης.
Το γεγονός αυτό τροφοδοτεί την αγανάκτηση των παραγωγών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το ενεργειακό κόστος έχει γίνει μία από τις βασικές αιτίες που καθιστούν μη βιώσιμη την παραγωγική τους δραστηριότητα.
Πώς περιγράφουν αγρότες την κατάσταση
Μιλώντας σε συγκέντρωση, αγρότες που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις δηλώνουν ότι δίνουν αγώνα επιβίωσης. Χωρίς ρεύμα δεν μπορούν να ποτίσουν, δεν μπορούν να εργαστούν. Άλλες φωνές από τα μπλόκα αναφέρουν ότι οι καθυστερήσεις στις επιδοτήσεις, το αυξημένο κόστος όλων των εισροών και οι πολύπλοκες ρυθμίσεις για την ένταξη σε ειδικά προγράμματα έχουν πλήξει σοβαρά την καθημερινότητά τους και την παραγωγή τους.
Το ευρύτερο πλαίσιο των διεκδικήσεων
Οι αγρότες ζητούν, μεταξύ άλλων:
-μείωση του κόστους παραγωγής,
-πλαφόν στα τιμολόγια ρεύματος κοντά στα 7 λεπτά/Kwh,
-εγγυημένες τιμές παραγωγής,
-άμεση καταβολή όλων των οφειλόμενων επιδοτήσεων,
-αλλαγές στον κανονισμό του ΕΛΓΑ για πλήρεις αποζημιώσεις,
-μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών
Η αντίδραση της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση έχει εκφράσει την πρόθεση για διάλογο με εκπροσώπους των αγροτών και αναφέρει ότι εξετάζονται μέτρα για μείωση του ενεργειακού κόστους και άλλες ενισχύσεις, ενώ παράλληλα επισημαίνει ότι ήδη ποσά που οφείλονταν βρίσκονται σε διαδικασία καταβολής.
