Καθώς οι συνέπειες της λειψυδρίας έχουν γίνει αισθητές σε πολλές περιοχές, η ανάγκη άρδευσης στον πρωτογενή τομέα οδηγεί κάποιες φορές σε καινοτομίες. Μιλήσαμε με τον Δρ. Χαράλαμπο Μυρεσιώτη, γεωπόνο στη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας (Δ.Ε.Υ.Α.Λ.), ο οποίος μας παρουσίασε το πρωτοποριακό έργο της μετατροπής υγρών αποβλήτων σε αρδευτικό νερό που ποτίζει μία πολύ μεγάλη έκταση του δήμου.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Λαδοπούλου
– Ποιο είναι το έργο που έχετε αναπτύξει στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας για τη μετατροπή νερού λυμάτων σε υδατικό πόρο;
– Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λαμίας (Δ.Ε.Υ.Α.Λ.) έχει προβεί στην κατασκευή και λειτουργία μιας μονάδας επαναχρησιμοποίησης υγρών αποβλήτων εντός της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) Λαμίας, στη Ροδίτσα Φθιώτιδας.
Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη μονάδα τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων η οποία μπορεί να παράγει την ώρα 1.000 κυβικά μέτρα νερό, το οποίο είναι κατάλληλο για όλα τα είδη των αρδευόμενων καλλιεργειών και για όλα τα συστήματα άρδευσης.
Το έργο, που χρηματοδοτήθηκε αρχικά από το πρόγραμμα «Φιλόδημος Ι» και εν συνεχεία από το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», επιτυγχάνει αξιοποίηση των λυμάτων και παροχή ανακτημένου επαναχρησιμοποιούμενου νερού για τρεις βασικές χρήσεις, που είναι οι εξής:
- Η άρδευση καλλιεργειών κατά την αρδευτική περίοδο, από το Μάιο μέχρι το Σεπτέμβριο, κατά την οποία διατίθενται περίπου 2,1 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού.
- Η κατάκλυση των αλατούχων εδαφών της περιοχής με σκοπό την έκπλυση των αλάτων μέσω διήθησης κατά τη χειμερινή περίοδο, από το Νοέμβριο μέχρι το Φεβρουάριο, χρήση για την οποία διατίθενται περίπου 1,7 εκατομμύρια κ.μ. νερού.
- Ο εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα για τους υπόλοιπους τρεις μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Οκτώβριο, για τον οποίο εμπλουτισμό διατίθενται πάνω από 1,2 κ.μ. μέτρα ανακτημένου νερού.
– Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε στην απόφαση να αξιοποιήσετε τα λύματα για παραγωγή νερού άρδευσης;
–Η ΔΕΥΑ Λαμίας έχει θέσει σε προτεραιότητα τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και την προστασία του περιβάλλοντος και υιοθετεί σύγχρονες πρακτικές αειφόρου διαχείρισης του φυσικού πόρου του νερού.
Με γνώμονα τα παραπάνω, αναλάβαμε πρωτοβουλίες προς ανάσχεση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης και του ενδεχόμενου κινδύνου λειψυδρίας, λαμβάνοντας υπόψη και το χρόνιο αίτημα του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (Τ.Ο.Ε.Β.) Μεγάλης Βρύσης, Ροδίτσας και Αυλακίου: να αξιοποιηθούν οι εκροές της Ε.Ε.Λ. Λαμίας για την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών των μελών του Οργανισμού, καθώς οι υφιστάμενες πηγές υδροληψίας αδυνατούσαν να τις καλύψουν.
– Με ποιο τρόπο καθαρίζονται τα λύματα προκειμένου να παραχθεί νερό κατάλληλο για άρδευση;
– Η επεξεργασία των υγρών αποβλήτων περιλαμβάνει τρία στάδια: την προεπεξεργασία, τη βιολογική επεξεργασία και την προχωρημένη επεξεργασία.
Συγκεκριμένα, τα εκπλύματα που έχουν μεγάλη περιεκτικότητα στερεών οδηγούνται σε φρεάτιο στραγγιδίων, ενώ τα καθαρισμένα ύδατα εισέρχονται για απολύμανση εντός καναλιού.
Εκεί, σε δεύτερο στάδιο, αναμειγνύονται με κατάλληλο κροκιδωτικό χημικό μέσο και υποβάλλονται σε φίλτρανση περνώντας μέσα από στρώματα ειδικής άμμου, όπου κατακρατώνται τα μικροσωματίδια.
Κατόπιν, σε τρίτο στάδιο, υποβάλλονται σε απολύμανση με υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία είναι η πλέον φιλική για το περιβάλλον μέθοδος εξουδετέρωσης των παθογόνων μικροοργανισμών.
Μετά από την παραπάνω επεξεργασία τριών σταδίων καθίσταται ασφαλές το νερό για αρδευτική χρήση, και μέσω του αντλιοστασίου διάθεσης επεξεργασμένων νερών διοχετεύεται στο αρδευτικό κανάλι του ΤΟΕΒ Μεγάλης Βρύσης, Ροδίτσας και Αυλακίου.
– Πόσα μέλη του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ) ωφελούνται και πόση αγροτική έκταση αρδεύεται από αυτό το ανακτημένο νερό;
– Ο ΤΟΕΒ Μεγάλης Βρύσης, Ροδίτσας και Αυλακίου διαθέτει το μεγαλύτερο μέρος της καλλιεργούμενης έκτασης μεταξύ του οικιστικού ιστού της Λαμίας και του Μαλιακού Κόλπου. Πρόκειται για έκταση 14.000 στρεμμάτων με αροτραίες κυρίως καλλιέργειες αλλά και με καλλιέργειες ελιάς και ακρόδρυων, δηλαδή δέντρων που παράγουν καρπούς με σκληρό περίβλημα: αμυγδαλιές, καρυδιές, φουντουκιές και καστανιές.
Όσον αφορά τις αροτραίες εκτάσεις, που απαιτούν και το περισσότερο νερό, καλλιεργούνται βαμβάκι σε 4.000 στρέμματα, ρύζι σε 3.700 στρ., σιτηρά σε 3.000 στρ., αραβόσιτος σε 500 στρ. και ζωοτροφές όπως είναι η μηδική (τριφύλλι) σε 1.500 στρ.
Κατά την αρδευτική περίοδο, όπως ανέφερα παραπάνω, η μονάδα καλύπτει το 20% των συνολικών αρδευτικών αναγκών των καλλιεργειών του ΤΟΕΒ, στηρίζοντας την αγροτική παραγωγή και διατηρώντας την ποιότητα των καλλιεργειών του αγροτικού οικοσυστήματος της περιοχής.
– Είναι ασφαλές το νερό αυτό για την άρδευση; Υπήρχε κάτι που έπρεπε να λάβετε υπόψη κατά την εκτέλεση του έργου, ώστε να είναι ποιοτικό το νερό που φτάνει στα χωράφια;
– Είναι ασφαλές, καθώς η μονάδα επαναχρησιμοποίησης υγρών αποβλήτων λειτουργεί σύμφωνα με απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) Λαμίας, εφαρμόζονται οι απαραίτητοι έλεγχοι και τηρούνται οι προδιαγραφές της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας.
– Υπάρχουν αντίστοιχα παραδείγματα στο εξωτερικό;
– Η πρακτική της επαναχρησιμοποίησης υγρών αποβλήτων είναι διαδεδομένη στο Ισραήλ, στην Αυστραλία και σε πολλές χώρες της Ευρώπης, της βόρειας Αφρικής και της Άπω Ανατολής.
– Είναι γνωστό το έργο και τα αποτελέσματά του; Θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές, ειδικά τώρα που παρουσιάζεται λειψυδρία;
– Η συγκεκριμένη μονάδα αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο έργο μεγάλης κλίμακας στη χώρα μας που διαθέτει ανακτημένο νερό για άρδευση. Για το λόγο αυτό η ΔΕΥΑ Λαμίας συνεργάζεται άμεσα με τη Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχοντας συνάψει μνημόνιο συνεργασίας διάρκειας δύο ετών.
Βάσει του μνημονίου συνεργασίας, θα καταγραφούν πραγματικά δεδομένα από την εφαρμογή συγκεκριμένων πιλοτικών δράσεων βέλτιστης αξιοποίησης του νερού. Παράλληλα θα εξεταστούν προτάσεις διοικητικής και επιχειρησιακής αναδιοργάνωσης της ΔΕΥΑ Λαμίας και του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων Μεγάλης Βρύσης, Ροδίτσας και Αυλακίου, με στόχο τη διαμόρφωση του βέλτιστου σχήματος διαχείρισης του ανακτημένου νερού.
Επίσης, θα αξιολογηθούν προτάσεις για υλοποίηση επενδύσεων με σκοπό την επίτευξη καλύτερης τιμής χρήσης ανακτημένου νερού από τους αγρότες-μέλη του ΤΟΕΒ, ώστε να παρέχονται υπηρεσίες άρδευσης σε τιμές χαμηλότερες από τις ισχύουσες. Επισημαίνεται ότι το ανακτημένο νερό θα παρέχεται δωρεάν προς γεωργική χρήση στους αγρότες του ΤΟΕΒ έως και το 2026.
Τέλος, σκοπός του μνημονίου συνεργασίας είναι να αξιοποιηθούν οι καλές πρακτικές σε εθνικό επίπεδο.
