Γράφει ο κ. Μενέλαος Γαρδικιώτης, πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος
Τα νέα προγράμματα για αγορά εξοπλισμού, εκσυγχρονισμό εκμεταλλεύσεων και δημιουργία υποδομών δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ακόμη ένας κύκλος επιδοτήσεων. Πρέπει να αποτελέσουν εργαλείο στρατηγικού μετασχηματισμού της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
Το ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα δοθούν. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πού θα κατευθυνθούν και ποιο παραγωγικό μοντέλο θα υπηρετήσουν.
Η χώρα χρειάζεται πρώτα να ξεκαθαρίσει τί γεωργία και τι κτηνοτροφία θέλει. Θέλει μια γεωργία χαμηλής προστιθέμενης αξίας, που απλώς ακολουθεί τις εξελίξεις, ή μια γεωργία γνώσης, ποιότητας, εξωστρέφειας και ανθεκτικότητας; Θέλει μια κτηνοτροφία που επιβιώνει οριακά μέσα από κρίσεις κόστους, ζωονόσων και αβεβαιότητας, ή μια κτηνοτροφία οργανωμένη, βιώσιμη και συνδεδεμένη με την παραγωγή ζωοτροφών, την ποιότητα και την ταυτότητα των προϊόντων;
Οι επενδύσεις σε μηχανήματα, εξοπλισμό, αρδευτικά συστήματα, σταβλικές εγκαταστάσεις, αποθηκευτικούς χώρους, ψηφιακές εφαρμογές και ενεργειακές υποδομές πρέπει να αξιολογούνται σύμφωνα με ένα βασικό κριτήριο: αν αυξάνουν την αποτελεσματικότητα των πόρων και αν δημιουργούν μακροχρόνια αξία.
Δεν αρκεί να αγοράζουμε νέο εξοπλισμό. Πρέπει να επενδύουμε σε εξοπλισμό που μειώνει την κατανάλωση νερού, περιορίζει το ενεργειακό κόστος, μειώνει τις εισροές, βελτιώνει την παραγωγικότητα και προστατεύει το περιβάλλον.
Η νέα ΚΑΠ
Η νέα ΚΑΠ 2023-2027 βασίζεται σε οικονομικούς, περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς στόχους, ενώ τα εθνικά στρατηγικά σχέδια σχεδιάστηκαν έτσι ώστε να υπηρετούν συγκεκριμένες ανάγκες και να έχουν μετρήσιμα αποτελέσματα.
Αυτό σημαίνει ότι οι επενδύσεις πρέπει να γίνουν πιο στοχευμένες. Δεν μπορεί κάθε επένδυση να έχει την ίδια βαρύτητα. Προτεραιότητα πρέπει να έχουν όσες συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα, στη βιωσιμότητα και στην πράσινη μετάβαση της παραγωγής. Η αγορά ενός μηχανήματος ή η κατασκευή μιας υποδομής πρέπει να συνδέεται με ένα ευρύτερο σχέδιο και να έχει ως αποτέλεσμα μείωση κόστους, καλύτερη ποιότητα προϊόντος, εξοικονόμηση φυσικών πόρων, συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της αγοράς και ενίσχυση της θέσης του παραγωγού στην αλυσίδα αξίας.
Διατροφική υπεροχή
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η έννοια της διατροφικής υπεροχής. Η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί μόνο με όρους όγκου παραγωγής. Μπορεί, όμως, να ανταγωνιστεί με προϊόντα που έχουν ταυτότητα, ποιότητα, γεύση, ασφάλεια, θρεπτική αξία και σύνδεση με τον τόπο· προϊόντα που βασίζονται στη μεσογειακή διατροφή, στη βιοποικιλότητα, στις τοπικές φυλές και ποικιλίες, στις ορθές πρακτικές καλλιέργειας και εκτροφής.
Επομένως, οι επενδύσεις της νέας περιόδου πρέπει να υπηρετούν την παραγωγή όχι περισσότερων προϊόντων, αλλά καλύτερων προϊόντων· προϊόντων που μπορούν να σταθούν στις αγορές ως προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας και ελληνικής ταυτότητας.
Αυτό απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας. Οι πόροι της ΚΑΠ δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ευκαιρία απορρόφησης κονδυλίων, αλλά ως μοχλός ανασυγκρότησης του πρωτογενούς τομέα. Η αποτελεσματικότητα των πόρων πρέπει να γίνει κεντρικό κριτήριο πολιτικής. Κάθε ευρώ δημόσιας ενίσχυσης πρέπει να πιάνει τόπο: να αυξάνει την ανθεκτικότητα των εκμεταλλεύσεων, να μειώνει την εξάρτηση από ακριβές εισροές, να προστατεύει το έδαφος και το νερό, να δημιουργεί εισόδημα και να ενισχύει την παραμονή των ανθρώπων στην ύπαιθρο.
Η πράσινη γεωργία δεν πρέπει να παρουσιαστεί ως εμπόδιο για τον παραγωγό. Πρέπει να γίνει εργαλείο ανταγωνιστικότητας. Η ορθολογική χρήση νερού, η ενεργειακή αυτονομία, η γεωργία ακριβείας, η καλύτερη διαχείριση αποβλήτων, η προστασία του εδάφους, καθώς και η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, μπορούν να μειώσουν κόστος και να αυξήσουν την αξία του τελικού προϊόντος.
Η νέα ΚΑΠ δίνει το πλαίσιο· η εθνική πολιτική οφείλει να δώσει την κατεύθυνση. Και οι παραγωγοί, οι συνεταιρισμοί, οι μεταποιητές, οι σύμβουλοι και οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να συμμετέχουν σε μια κοινή προσπάθεια: να περάσουμε από τις αποσπασματικές ενισχύσεις στις στρατηγικές επενδύσεις.
Νέο παραγωγικό συμβόλαιο
Η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο παραγωγικό συμβόλαιο για τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Ένα συμβόλαιο που θα λέει καθαρά ότι οι δημόσιοι πόροι κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει σχέδιο, προοπτική, περιβαλλοντική ευθύνη και δυνατότητα δημιουργίας ποιοτικών προϊόντων.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να εξοπλίσουμε τις εκμεταλλεύσεις. Είναι να εξοπλίσουμε τη χώρα με ένα νέο αγροδιατροφικό μοντέλο, πιο ανταγωνιστικό, πιο βιώσιμο, πιο πράσινο και πιο περήφανο για την ποιότητα της ελληνικής παραγωγής.
