Υπό πίεση ο αγροτικός τομέας

Η έρευνα «Voice of the Farmer 2026» συγκέντρωσε 10.234 απαντήσεις από 158 χώρες. Τα διεθνή ευρήματα σκιαγραφούν έναν κλάδο υπό πίεση, ενώ τα στοιχεία για την Ελλάδα αποκαλύπτουν εντονότερο αίσθημα αδικίας και υψηλότερο εργασιακό άγχος.

Μια κοινή αίσθηση οικονομικής ασφυξίας διαπερνά τις απαντήσεις αγροτών από έξι ηπείρους. Περισσότεροι από τους μισούς θεωρούν ότι δεν αμείβονται δίκαια για όσα παράγουν, σχεδόν οι μισοί είδαν το εισόδημά τους να υποχωρεί, ενώ τέσσερις στους πέντε υπέστησαν απώλειες παραγωγής από καιρικά φαινόμενα ή επιβλαβείς οργανισμούς. Αυτή είναι η εικόνα της έρευνας «Voice of the Farmer 2026», την οποία πραγματοποίησε η ψηφιακή πλατφόρμα αγροτικής γνώσης και εκπαίδευσης Wikifarmer από τις 24 Νοεμβρίου 2025 έως τις 30 Μαρτίου 2026.

Συγκεντρώθηκαν από 158 χώρες 10.234 ερωτηματολόγια, από τα οποία τα 5.597 ήταν ολοκληρωμένα και τα 4.637 μερικώς συμπληρωμένα ερωτηματολόγια. Η Αφρική αντιπροσωπεύει το 38% του δείγματος, και ακολουθούν η Ευρώπη με 22,1%, η Λατινική Αμερική με 18,7% και η νότια Ασία με 15,9%. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν μικροκαλλιεργητές: το 54,5% διαχειρίζεται έως 50 στρέμματα, ενώ το 81,9% εργάζεται στη γεωργία με πλήρη απασχόληση.

Οι τιμές

Από τους 8.266 αγρότες που απάντησαν στην ενότητα που αφορούσε τις τιμές, το 51,1% έκρινε άδικη την τιμή που λαμβάνει. Παράλληλα, το 45,1% δήλωσε ότι το καθαρό εισόδημα της εκμετάλλευσής του μειώθηκε σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Για το 24,1% ήταν «πολύ χειρότερο», έναντι μόλις 9,4% που ανέφερε αισθητή βελτίωση. Η μεγαλύτερη εισοδηματική πίεση καταγράφηκε στην Ευρώπη, όπου το 55,7% μίλησε για υποχώρηση. Ακολούθησαν η νότια Ασία με 44,1% και η Αφρική με 43,4%, ενώ στην Ωκεανία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 27,1%.

Στην Ελλάδα η δυσαρέσκεια για τις τιμές εμφανίζεται ακόμη εντονότερη. Όπως ανέφερε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο T-Press Web TV ο γεωπόνος και επιμελητής περιεχομένου της βιβλιοθήκης του Wikifarmer κ. Γιώργος Μυρίσης, το 68% των Ελλήνων συμμετεχόντων θεωρεί ότι οι τιμές που λαμβάνει δεν είναι δίκαιες. Το 47% δήλωσε χειρότερο εισόδημα από την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο και το 29% «πολύ χειρότερο». Η ελληνική εικόνα, επομένως, δεν αποκλίνει πολύ από το διεθνές ποσοστό ως προς τη γενική μείωση, αλλά δείχνει μεγαλύτερη ένταση τόσο στην αίσθηση αδικίας όσο και στη σοβαρότητα της υποχώρησης.

Καιρικές συνθήκες

Στο εισοδηματικό πρόβλημα προστίθεται η έκθεση στον καιρό. Μεταξύ των 6.929 ερωτηθέντων που απάντησαν για τις απώλειες παραγωγής, το 83% ανέφερε κάποια ζημιά από καιρικά φαινόμενα ή επιβλαβείς οργανισμούς και το 25,2% έχασε περισσότερο από το ένα τέταρτο της παραγωγής του.

Η ξηρασία αποδείχθηκε ο πιο επιβαρυντικός κίνδυνος: Από όσους την αντιμετώπισαν, το 37,4% κατέγραψε σοβαρές απώλειες. Ακολούθησαν ο καύσωνας, οι πλημμύρες, οι καταιγίδες και ο παγετός. Ανάμεσα στις χώρες με τις περισσότερες συμμετοχές, η Ελλάδα συγκαταλέγεται σε εκείνες με τα υψηλότερα ποσοστά σοβαρών ζημιών, μαζί με την Ιταλία, το Αφγανιστάν, την Ινδία και την Κολομβία.

Κρατική στήριξη

Αυστηρή είναι και η κρίση για την κρατική στήριξη. Το 63,4% των 6.931 ερωτηθέντων τη βαθμολόγησε με 1 ή 2 στα 5, ενώ το 47,7% έδωσε τον χαμηλότερο βαθμό. Μόνο το 13% επέλεξε 4 ή 5. Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία πεντάδα, μαζί με το Καμερούν, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Πολωνία και το Περού, συγκεντρώνοντας μέση βαθμολογία 1,68 στα 5. Το εύρημα δεν φαίνεται να εκφράζει απλώς γενικευμένη δυσαρέσκεια: Όσοι αξιολογούσαν χαμηλά την κρατική βοήθεια ανέφεραν οικονομική ανασφάλεια και άδικες τιμές περίπου 34 ποσοστιαίες μονάδες συχνότερα από όσους την έκριναν θετικά.

Η πίεση περνά και στην ψυχική υγεία. Παγκοσμίως, το 34,9% των 6.927 συμμετεχόντων δήλωσε υψηλό άγχος, επιλέγοντας 4 ή 5 στην πεντάβαθμη κλίμακα, ενώ το 21,4% τοποθετήθηκε στο ανώτατο επίπεδο.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον κ. Μυρίση, το ποσοστό υψηλού εργασιακού άγχους ανέρχεται στο 49%. Διεθνώς, η ένταση κορυφώνεται στις ηλικίες 41-50 ετών, όπου φτάνει το 41,8%. Τα δεδομένα ανατρέπουν και την αντίληψη ότι οι μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις είναι περισσότερο προστατευμένες: Οι διαχειριστές μονάδων άνω των 500 στρεμμάτων ανέφεραν υψηλότερο μέσο άγχος από όσους καλλιεργούσαν λιγότερα από 10 στρέμματα.

Μία πιθανή διέξοδος διακρίνεται στον τρόπο διάθεσης των προϊόντων. Αφού συνυπολογίστηκαν η περιοχή, η ηλικία, το μέγεθος της εκμετάλλευσης, η πιστοποίηση και η έκθεση σε κλιματικούς κινδύνους, οι απευθείας διαδικτυακές πωλήσεις συνδέθηκαν με 35% χαμηλότερη πιθανότητα αναφοράς μειωμένου εισοδήματος. Οι αγορές παραγωγών συνδέθηκαν με μείωση της ίδιας πιθανότητας κατά 20%. Πρόκειται, ωστόσο, για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιώδους σχέσης.

Η έρευνα βασίστηκε σε μη πιθανοτικό δείγμα αυτοεπιλογής, καθώς οι συμμετέχοντες επέλεξαν οι ίδιοι να απαντήσουν μέσω διαδικτυακών καναλιών και του δικτύου συνεργατών του Wikifarmer, με περιθώριο στατιστικού σφάλματος περίπου ±1,1 ποσοστιαία μονάδα, με διάστημα εμπιστοσύνης 95%.

Στον πίνακα παραθέτονται τα βασικά συγκριτικά μεγέθη του παγκόσμιου δείγματος αγροτών και του δείγματος από την Ελλάδα.