Η αύξηση των τιμών στα λιπάσματα που ταλανίζει τον αγροτικό κόσμο τα τελευταία δύο χρόνια, έχει οδηγήσει την ερευνητική κοινότητα στην αναζήτηση λύσεων για ορθολογικότερη διαχείριση των υπαρχόντων λιπασμάτων, μέσα από τη χρήση τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας, σε συνδυασμό με τη βέλτιστη απόδοση στη σοδειά. Μια τέτοια παράμετρο υλοποιεί το πρόγραμμα iCorn που πραγματοποιείται σε επιστημονικό επίπεδο και με πειράματα στο πεδίο από τον κ. Ιωάννη Μυλωνά, εντεταλμένο ερευνητή γενετικής βελτίωσης σιτηρών του Ινστιτούτου γενετικής βελτίωσης και φυτογενετικών πόρων του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού (ΕΛΓΟ) «Δήμητρα», με αντικείμενο τα χειμερινά και εαρινά σιτηρά.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Λαδοπούλου
Agro.tec: Τι είναι το πρόγραμμα “ψηφιακές εφαρμογές στο καλαμπόκι- iCorn” και τι προσπαθείτε να επιτύχετε μέσα από αυτό;
Τα τελευταία χρόνια, ένα από τα μεγαλύτερα κόστη της καλλιέργειας του καλαμποκιού, που ανεβάζει σημαντικά τη δαπάνη παραγωγής σχετίζεται με τη λίπανση. Ιδιαίτερα με το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, παρατηρήθηκαν αρκετά σκαμπανεβάσματα στις τιμές των λιπασμάτων, οπότε στόχος της πρότασης ήταν η μείωση του κόστους της λίπανσης, σε συνδυασμό με την αύξηση των αποδόσεων, λόγω καλύτερης ανακατανομής της λίπανσης και της αζωτουχολίπανσης, έτσι ώστε ο κάθε αγρός, χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες της γεωργίας ακριβείας, να αυξήσει την παραγωγικότητα του.
Ο ΕΛΓΟ «Δήμητρα» έχει αναπτύξει μια καινοτόμο μέθοδο διαχείρισης της λίπανσης όπου με τη χρήση drone με δορυφορικές εικόνες της καλλιέργειας, σε συνδυασμό με εδαφολογικά δεδομένα από την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο, ρυθμίζει τη λίπανση με κατάλληλους λιπασματοδιανομείς, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να ρυθμίσουν τη λίπανση με βάση τους χάρτες γονιμότητας του χωραφιού.
Πρόκειται για τους VRP λιπασματοδιανομείς, οι οποίοι σύμφωνα με το συνδυασμό του εδάφους και των αναγκών του λιπαίνουν την κάθε ζώνη καλλιέργειας με βάση τις ανάγκες της.
Λόγω της εξοικονόμησης των λιπασμάτων ή της καλύτερης χρήσης τους, επιτυγχάνεται η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Αυτή η παραγόμενη γνώση θα μεταφερθεί στους τελικούς χρήστες που είναι οι αγρότες, οι ομάδες παραγωγών, οι συνεταιρισμοί ή οι σύμβουλοι αγροτικής ανάπτυξης, μέσω των κατάλληλων εργαλείων διάχυσης.
Agro.tec: Σε τι διαφοροποιούνται οι νέοι λιπασματοδιανομείς από τους παλιούς και γιατί θεωρούνται καλύτεροι;
Οι συνηθισμένοι λιπασματοδιανομείς έχουν την ικανότητα να προσφέρουν ομοιόμορφη λίπανση σε ένα χωράφι. Δηλαδή, σε μια συγκεκριμένη έκταση ο παραγωγός υπολογίζει την ποσότητα του λιπάσματος ανά στρέμμα και την εφαρμόζει ομοιόμορφα σε όλη την έκταση της καλλιέργειάς του.
Αυτό όμως συνεπάγεται ότι δεν λαμβάνεται λαμβάνεται υπόψη η ανομοιομορφία του εδάφους καθώς είναι δεδομένο ότι όλα τα χωράφια έχουν μέσα ζώνες ετερογένειας, οι οποίες αντικατοπτρίζονται στη συνέχεια στην καλλιέργεια με αποτέλεσμα να υπάρχουν σημεία του χωραφιού που είναι λιγότερο και σημεία που είναι περισσότερο γόνιμα, οπότε με τον κλασικό λιπασματοδιανομέα, ο παραγωγός εφάρμοζε την ίδια λίπανση.
Ο VRP λιπασματοδιανομέας, δηλαδή ο λιπασματοδιανομέας μεταβαλλόμενου ρυθμού, μέσα από την ανάπτυξη ενός χάρτη γονιμότητας του χωραφιού, και σε συνδυασμό με δεδομένα που παρέχουν δορυφορικοί χάρτες, έχει την ικανότητα να λιπάνει περισσότερο σε περιοχές όπου το χωράφι είναι πιο άγονο. Άρα μεταβάλλει τη λίπανση με βάση τις πραγματικές ανάγκες του χωραφιού και της καλλιέργειας. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται εξοικονόμηση σε λίπασμα, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται η παραγωγικότητα των χωραφιών.
Agro.tec: Μπορείτε να μας δώσετε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα;
Η καλλιέργεια καλαμποκιού στην Ελλάδα κυμαίνεται από 1 έως 1,6 εκατ. στρέμματα, ανάλογα με τη χρονιά. Με μια αύξηση 2% στην απόδοση για 600 χιλιάδες στρέμματα και με μέση απόδοση 1,2 τόνους ανά στρέμμα, με μια τιμή στα 300 ευρώ ανά τόνο, τότε το όφελος φτάνει στα 4 εκατ. για την περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας. Μιλάμε δηλαδή για τα διπλάσια χρήματα για τη συνολική καλλιεργούμενη έκταση των καλαμποκιών.
Αυτό λοιπόν το δεδομένο έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η εφαρμογή της λίπανσης.
Οι παραγωγοί μπορούν πια να εξοπλιστούν με καινούρια τρακτέρ με συστήματα GPS τα οποία να σημειώσουμε ότι εντάσσονται και στα προγράμματα βελτίωσης των αγροτών . Οι GRP λιπασματοδιανομείς έχουν ειδική μοριοδότηση στα σχέδια βελτίωσης, οπότε οι γεωργοί μπορούν να προμηθευτούν με καινούριο εξοπλισμό, με ένα ποσοστό επιδότησης που φτάνει στα 50%.
Ας μην ξεχνάμε ότι πέραν των υψηλότερων αποδόσεων, η ορθολογική η λίπανση, ειδικά στο καλαμπόκι που εξετάζουμε εμείς έχει και περιβαλλοντικά οφέλη.
Agro.tec: Πως θα μπορέσει να εφαρμοστεί το πρόγραμμα αυτό από τους παραγωγούς;
Μέσα από το iCorn οι αγρότες ή ομάδες παραγωγών, λαμβάνουν συγκεκριμένους ηλεκτρονικούς χάρτες οι οποίοι μπορούν να αξιοποιηθούν περαιτέρω ανάλογα με τα χωράφια. Πρόκειται για χάρτες λίπανσης που μπορεί να τοποθετηθούν σε μηχανήματα γεωργίας ευφυίας στο τρακτέρ αλλά και σε drone, αναλόγως με το εργαλείο που έχει επιλέξει ο κάθε παραγωγός να κάνει τη λίπανσή του.
Τα δεδομένα που λαμβάνουν είναι αυτά της καλλιέργειας, αλλά και του ίδιου του εδάφους του χωραφιού.
Agro.tec: Οι απεικονίσεις αυτές είναι σε real time;
Όχι. Ούτως ή άλλως η λίπανση γίνεται στα πρώτα στάδια της καλλιέργειας, οπότε δεν απαιτείται real time απεικόνιση. Γενικά, οι χάρτες αυτοί φτιάχνονται για τα αρχικά στάδια εφαρμογής της λίπανσης. Στα επόμενη βήματα, μπορούμε να ελέγξουμε κατά πόσο ο χάρτης που εφαρμόστηκε στο χωράφι είχε τα μέγιστα αποτελέσματα. Έτσι, προχωρούμε σε προσαρμογές για τις εφαρμογές της επόμενης χρονιάς ώστε να αποφέρουν ακόμα καλύτερα αποτελέσματα.
Agro.tec: Άρα το πρόγραμμα είναι ένα εργαλείο το οποίο συνεχώς βελτιώνεται…
Πράγματι, και σε αυτό θα βοηθήσει να γνωρίζουμε εξ αρχής κάποια δεδομένα από την προηγούμενη καλλιέργεια. Όπως είναι τα αποτελέσματα της δειγματοληψίας του εδάφους που θα μας κατευθύνουν όσον αφορά την τελική διαμόρφωση του χάρτη του συγκεκριμένου χωραφιού. Επίσης, χρησιμοποιούμε και μετεωρολογικά δεδομένα που είναι πολύ σημαντικά για το πότε θα πρέπει να υπάρξουν λιπαντικές εργασίες στο χωράφι, ενώ σε άμεση συσχέτιση είναι και ο τύπο της καλλιέργειας, στην προκειμένη περίπτωση το καλαμπόκι. Όλα αυτά εντάσσονται στο πρόγραμμα και μας δίνουν εξαιρετικά δεδομένα που αξιοποιούνται από τους παραγωγούς.
Agro.tec: Πόσο εύκολο -κυρίως από άποψη κόστους- θα είναι να εφαρμόσει ένας καλλιεργητής τη λύση που θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση του iCorn ;
Όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα θα παρουσιαστεί στους παραγωγικούς φορείς, είτε αυτοί είναι αγρότες, είτε γεωπόνοι. Θα υπάρξει ιδιαίτερη έμφαση και από την πλευρά μας στη διάχυση της πληροφόρησης στο συγκεκριμένο έργο. Το σημαντικό φυσικά είναι ότι επειδή το πρόγραμμα εντάσσεται στα ΠΑΑ 16.1 και 16.2 μπορεί να μοριοδοτηθεί από τα σχέδια βελτίωσης των παραγωγών. Να σημειώσουμε ότι οι λιπασματοδιανομείς έχουν ένα κάποιο κόστος, ωστόσο μέσω των σχεδίων βελτίωσης αρκετοί παραγωγοί θα μπορούν να τους προμηθευτούν προκειμένου να εκσυγχρονίσουν τον εξοπλισμό τους μέσα από τεχνολογίες που διαθέτουν GPS. Έτσι θα αποφεύγονται τα διπλοπεράσματα και η διπλοεπικάλυψη στη λίπανση.
Να το τονίσουμε επίσης ότι το iCorn εισάγει την καινοτομία στην καλλιέργεια του καλαμποκιού αφού δημιουργεί ζώνες διαφοροποιημένης διαχείρισης της λίπανσης, εντός του κάθε χωραφιού, ανάλογα με τις ανάγκες που έχει το φυτό.
Agro.tec: Σε ποια φάση βρίσκεται σήμερα το πρόγραμμα για τις ψηφιακές εφαρμογές στο καλαμπόκι;
Αυτή τη στιγμή γίνονται εφαρμογές στο πεδίο με τη συμμετοχή ομάδων παραγωγών από τα Γιαννιτσών και από την Κεντρική Μακεδονία. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται στο τέλος του 2025. Φέτος το τρέχουμε για πρώτη χρονιά που τρέχει, ωστόσο είμαστε ιδιαίτερα αισιόδοξοι, καθώς από αντίστοιχα προγράμματα που έχουν τρέξει στο εξωτερικό τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρα.
