Τους επόμενους μήνες θα παραδοθούν στην ΕΕ το σχέδιο δράσης για την ολοκληρωμένη διαχείριση των θρεπτικών συστατικών και ο νόμος για την υγεία του εδάφους.
Τα δύο αυτά θέματα αποτέλεσαν αντικείμενο συζήτησης σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωκοινοβούλιο με πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή Franc Bogovic με τίτλο: «The nutrients beneath our feet – How to make every nutrient count for healthy soils?» («Τα θρεπτικά συστατικά κάτω από τα πόδια μας: Πώς να κάνουμε κάθε θρεπτικό συστατικό να μετράει για την υγεία των εδαφών μας»).
Στο πάνελ του συνεδρίου –το οποίο παρακολούθησε η υπεύθυνη σύνταξης του περιοδικού Agro.tec Κατερίνα Λαδοπούλου– συμμετείχαν οι κ.κ. Celia Nyssens-James (υπεύθυνη Πολιτικής για τα Συστήματα Γεωργίας και Τροφίμων στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος), Jessica Fitch (από τη Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Κοινοπραξίας Βιομηχανίας Βιολογικών Λιπασμάτων), Tiffanie Stephani (αντιπρόεδρος των Ευρωπαϊκών Κυβερνητικών Σχέσεων και Εξωτερικής Επικοινωνίας της νορβηγικής εταιρείας χημικών Yara International), Anne-Catherine Dalcq (αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Νέων Αγροτών), Emma Hjelm (project manager του έργου Greppa Näringen), Kirstine Bille (εκπρόσωπος των Δανών Πρασίνων και συντονίστρια της Επιτροπής Φυσικών Πόρων). Τοποθέτηση πραγματοποίησε η κ. Gaëlle Marion, επικεφαλής του τμήματος «Περιβαλλοντικής Αειφορίας στη Γεωργία» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η συζήτηση ξεκίνησε με τον αντίκτυπο της αύξησης των τιμών των λιπάσματα στην αγορά, όπως και με τη σημασία της αντιμετώπισης των εκπομπών CO2 που συνδέονται με την παραγωγή λιπασμάτων. Η έλλειψη της βιολογικής κοπριάς σε όλη την έκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης τέθηκε επί τάπητος, όπως επίσης και η ανάγκη να καταστούν τα γεωργικά συστήματα πιο βιώσιμα, διασφαλίζοντας τη διατροφική επάρκεια, αλλά και πιο υγιή εδάφη.
Λύσεις
Το έδαφος από τη φύση του είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστημα, οπότε δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία και μόνη πρακτική για τη βιώσιμη διαχείριση των συστατικών του. Απαιτούνται λύσεις διαχείρισης, όπως είναι η μακροχρόνια και ποικιλόμορφη αμειψισπορά, και η προώθηση της ποικιλομορφίας τα φυτά.
Όπως ειπώθηκε στο συνέδριο, η χρήση επεξεργασμένης βιολογικής βάσης στα λιπάσματα, τα οποία χρησιμοποιούν ανακυκλωμένα θρεπτικά συστατικά, που διαφορετικά θα απορρίπτονταν, μπορεί να ανοίξουν νέους δρόμους στη λίπανση των εδαφών, με συμβολή στην ανάπτυξη των φυτών και σε πιο υγιείς καλλιέργειες. Για να υιοθετηθούν όμως αυτές οι λύσεις από τους παραγωγούς, θα πρέπει να δοθούν τα κατάλληλα εργαλεία, προκειμένου οι αγρότες να μπορούν να πραγματοποιούν μετρήσεις εδαφών με βάση συγκεκριμένους δείκτες.
Όσον αφορά την αζωτούχα λίπανση, αποσαφηνίστηκε ότι θα πρέπει να αξιολογείται το άζωτο στο έδαφος καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν με χρήση δορυφορικών συστημάτων.
Καθώς η υπερβολική χρήση θρεπτικών συστατικών προκαλεί ρύπανση που καταστρέφει το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, η χρήση λιγότερων θρεπτικών συστατικών αλλά με πιο αποτελεσματικό τρόπο μπορεί να οδηγήσει στη μείωση των εκπομπών ρύπων. Επιπλέον, ο συνδυασμός οργανικών και ορυκτών λιπασμάτων θα έχει ως αποτέλεσμα καλύτερες αποδόσεις και υψηλότερη γονιμότητα του εδάφους.
Γεωργία ακριβείας
Η απώλεια θρεπτικών συστατικών μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από τη γεωργία ακριβείας. Οι ψηφιακές πλατφόρμες –με δωρεάν πρόσβαση για τους αγρότες– μπορούν να βοηθήσουν στη συλλογή όγκου δεδομένων για την αξιολόγηση στο πεδίο οδηγώντας άμεσα σε βελτίωση της απόδοσης των καλλιεργειών κατά 10% και σε παρακολούθηση των θρεπτικών συστατικών του εδάφους.
Να σημειωθεί ότι πολλά θρεπτικά συστατικά χάνονται κατά τη διάρκεια των γεωργικών πρακτικών, και στην απώλεια συντελούν οι απαιτήσεις κάθε φυτού, ο τύπος του εδάφους, καθώς και ο καιρός. Ωστόσο, η γεωργία ακριβείας θα μπορούσε να δώσει λύση σε αυτό το πρόβλημα. Χάρη σε αυτήν, μπορεί να αξιολογείται τι είναι καλύτερο για το έδαφος, να υπολογίζονται τα νιτρικά άλατα και η ουρία και να μετρούν οι αγρότες πόσο άζωτο πηγαίνει στις καλλιέργειες και πόσο φεύγει μετά τη συγκομιδή.
Όπως διαπιστώθηκε στο συνέδριο, η χρηματοδότηση των αγροτών είναι πρωταρχικής σημασίας, λόγω της αύξησης των τιμών των ορυκτών λιπασμάτων και της ενέργειας, ενώ απαιτείται και εισαγωγή συστήματος κυκλικής οικονομίας όσον αφορά την επεξεργασία των ζωικών αποβλήτων. Τέλος, βασικός στόχος είναι να μη μειωθούν τα καλλιεργήσιμα εδάφη, γιατί τότε οι πιέσεις στην επισιτιστική επάρκεια των κρατών της Ε.Ε. θα γίνουν πολύ μεγαλύτερες.
Συμπεράσματα
Τα βασικά συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν οι ομιλητές του συνεδρίου ήταν τα εξής:
- Η αγροοικολογία και η αμειψισπορά αποτελούν προϋποθέσεις βιωσιμότητας για τις γεωργικές πρακτικές.
- Η ορθολογική χρήση θρεπτικών συστατικών θα έχει ως συνέπεια λιγότερες ποσότητες λιπασμάτων και αποτελεσματικότερο τρόπο εφαρμογής τους.
- Η βιώσιμη πρωτογενής παραγωγή πρέπει να συνδεθεί με την κατανάλωση τροφίμων.
- Η γεωργία ακριβείας πρέπει να εφαρμόζεται και από τους μικροκαλλιεργητές, οι οποίοι θα πρέπει να αλλάξουν καλλιεργητικές συνήθειες.
