«Τα χρηματοδοτικά εργαλεία είναι πολύ σημαντικά εξ ορισμού, ειδικά όταν μιλάμε για θερμοκηπιακές καλλιέργειες που έχουν πολύ υψηλό κόστος εγκατάστασης» επισημαίνει ο γεωπόνος και γεωργικός σύμβουλος κ. Γιάννης Χανιωτάκης, μιλώντας στην εκπομπή «Αγροτική Ανάπτυξη» του T-Press Web TV και την Κατερίνα Λαδοπούλου.
Όπως σημειώνει, υπάρχει πλέον μια σαφής τάση σε όλη την Ελλάδα να στρέφονται προς τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί που καλλιεργούσαν υπαίθρια.
«Στην Κρήτη, αναφέρει ο κ. Χανιωτάκης, υπήρχε ανέκαθεν το know-how και η εμπειρία. Όμως βλέπουμε πλέον ότι και περιοχές της Πελοποννήσου ή της κεντρικής Ελλάδας –όπως η Τριφυλία, η Ηλεία ή περιοχές γύρω από την Αττική– αρχίζουν να προσανατολίζονται σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες. Η κλιματική αλλαγή έχει αλλάξει τα δεδομένα, και οι παραγωγοί αναζητούν πιο σταθερές συνθήκες καλλιέργειας».
Ανάγκη εκσυγχρονισμού
Η Κρήτη, αν και πρωτοπόρος στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες, διαθέτει σήμερα αρκετές παλαιές εγκαταστάσεις, ηλικίας ακόμη και 40-50 ετών.
«Τα τελευταία χρόνια, τονίζει ο κ. Χανιωτάκης γίνονται προσπάθειες εκσυγχρονισμού, αλλά υπάρχουν σημαντικά γραφειοκρατικά εμπόδια. Η αδειοδότηση περνά από τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό «Δήμητρα» και απαιτεί πολεοδομικές ρυθμίσεις, ελέγχους αποστάσεων, ελέγχους σε ρέματα ή ελέγχους για ακατάλληλες ζώνες.
»Συχνά δεν είναι εφικτό να επανεγκατασταθεί ένα θερμοκήπιο στο ίδιο σημείο. Επιπλέον, ο μικρός κλήρος και οι έντονες κλίσεις των εδαφών περιορίζουν τις διαθέσιμες εκτάσεις. Παρά τα εμπόδια, υπάρχει σαφής τάση για αναβάθμιση των υφιστάμενων θερμοκηπίων, με υδροπονικά συστήματα, αυτοματισμούς, συστήματα θέρμανσης – ψύξης, φωτοβολταϊκά και καλύτερες συνθήκες παραγωγής».
Στοχευμένο χρηματοδοτικό πρόγραμμα
Ιδιαίτερα αισιόδοξος εμφανίζεται για το νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα που «τρέχει» αυτή την περίοδο, για το οποίο επισημαίνει τα εξής: «Το πρόγραμμα που ανακοινώθηκε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης του 2024 είναι το πιο στοχευμένο που έχει υπάρξει ποτέ για τα θερμοκήπια και αφορά αποκλειστικά θερμοκηπιακές επενδύσεις. Ακόμη κι αν κάποιος θέλει να αγοράσει ένα τρακτέρ ή να χτίσει μια αποθήκη, θα πρέπει να το συνδυάσει με θερμοκηπιακή δραστηριότητα. Είναι μια πραγματική ευκαιρία για παραγωγούς που θέλουν είτε να ξεκινήσουν είτε να εκσυγχρονίσουν τις εγκαταστάσεις τους».
Η δράση ξεκίνησε τον Ιούνιο, έχει προθεσμία αιτήσεων έως τις 11 Νοεμβρίου 2025 (με πιθανότητα παράτασης) και καλύπτει: αγορά γης, κατασκευή θερμοκηπίου, δικτυοκηπίου ή στεγάστρου, συστήματα ψύξης, θέρμανσης, υδροπονικές εγκαταστάσεις, αποθήκες και χώρους διαλογής, φωτοβολταϊκά, μηχανήματα και τρακτέρ.
Παράταση λόγω γραφειοκρατίας
Παρότι η ανταπόκριση των παραγωγών είναι θερμή, υπάρχουν δυσκολίες που σχετίζονται με την προετοιμασία φακέλων. Σε πολλές περιοχές καθυστερούν οι διαδικασίες που αφορούν το Κτηματολόγιο ή τους συμβολαιογράφους, με αποτέλεσμα να αργοπορούν αγοραπωλησίες και μισθώσεις. Για το λόγο αυτό ζητείται παράταση της προθεσμίας υποβολής, ώστε να μην χαθούν επενδυτικές ευκαιρίες.
Παρά τα προβλήματα, ο κ. Χανιωτάκης εκτιμά ότι το ενδιαφέρον είναι μεγάλο, ειδικά από παραγωγούς που ήδη είχαν στο μυαλό τους να προχωρήσουν σε θερμοκηπιακή επένδυση, για τους οποίους το συγκεκριμένο πρόγραμμα «ήρθε σαν μάνα εξ ουρανού».
Ποσοστά ενίσχυσης και διαδικασία
Η υποβολή φακέλων απαιτεί μελέτες, τεκμηρίωση κόστους και έρευνα αγοράς. Ο παραγωγός πρέπει να συνεργαστεί με μελετητή, να προχωρήσει στη διαμόρφωση σχεδίου και μελέτης και να συγκεντρώσει προσφορές και δικαιολογητικά, τα περισσότερα από τα οποία δίνουν επιπλέον πόντους, όπως για παράδειγμα αν είναι επαγγελματίας αγρότης ή έχει εμπειρία στις θερμοκηπιακές καλλιέργειες.
Η ενίσχυση ξεκινά από το 50% και φτάνει έως το 70% για νέους γεωργούς ή για επενδύσεις σε καινοτόμες τεχνολογίες, όπως είναι η υδροπονία ή η αυτοματοποίηση.
Oι νέοι στον αγροτικό τομέα
Σύμφωνα με τον κ. Χανιωτάκη, οι νέοι σήμερα είναι πιο διστακτικοί να μπουν στον πρωτογενή τομέα.
«Στους νέους γεωργούς του 2024, επισημαίνει, είδαμε για πρώτη φορά μείωση αιτήσεων σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας. Οπότε στην τρέχουσα πρόσκληση, ίσως για πρώτη φορά δεν θα υπάρχουν επιλαχόντες. Αυτό δείχνει ένα πρόβλημα διάθεσης και εμπιστοσύνης. Η αβεβαιότητα στην παραγωγή, οι τιμές και το κόστος έχουν αποθαρρύνει αρκετούς.
»Ωστόσο, τα θερμοκήπια προσφέρουν σταθερότητα και καλύτερο έλεγχο των συνθηκών, κάτι που μπορεί να προσελκύσει ξανά τους νέους, αν υπάρξει σωστή στήριξη και ενημέρωση».
Ευκαιρία
Μέσα στο 2026 αναμένεται νέα πρόσκληση για σχέδια βελτίωσης, αλλά χωρίς να περιλαμβάνονται θερμοκήπια σε αυτή. Για το λόγο αυτό, ο κ. Χανιωτάκης επισημαίνει ότι όποιος ενδιαφέρεται να ασχοληθεί με θερμοκηπιακές καλλιέργειες, πρέπει να αξιοποιήσει τώρα τη συγκεκριμένη πρόσκληση.
«Είναι η τελευταία που θα καλύπτει αυτόν τον τύπο επενδύσεων» τονίζει, προσθέτοντας ότι το πρόγραμμα είναι ανοιχτό όχι μόνο σε επαγγελματίες αγρότες αλλά και σε ετεροεπαγγελματίες ή εταιρείες που θέλουν να επενδύσουν στον τομέα, δίνοντας έτσι μια πραγματική ώθηση στον εκσυγχρονισμό του αγροτικού τομέα.
Ο κ. Γιάννης Χανιωτάκης κλείνει με ένα μήνυμα προς τους παραγωγούς:
«Αν κάποιος σκέφτεται να εγκαταστήσει ή να εκσυγχρονίσει θερμοκήπιο, τώρα είναι η στιγμή. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που δεν ξέρουμε πότε και αν θα ξανανοίξει με τέτοιους όρους. Η Κρήτη, η Πελοπόννησος, αλλά και η κεντρική Ελλάδα δείχνουν τον δρόμο. Η θερμοκηπιακή καλλιέργεια είναι το αύριο της ελληνικής γεωργίας».
