Τηγανιτή, βραστή, στο φούρνο, σκέτη ή με γέμιση, η πατάτα (ή γεώμηλο στην καθαρεύουσα) είναι ένα από τα πιο νόστιμα και διάσημα λαχανικά με αμερικανική καταγωγή. Για τους γεωργούς είναι μια καλλιέργεια που μπορεί να πραγματοποιηθεί σε πολλές και διαφορετικές εποχές.
Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά της πατάτας, τι πρέπει να προσέχουν οι γεωργοί κατά τη σπορά και πώς πρέπει να γίνεται η άρδευση; Για όλα αυτά μας μίλησε ο καθηγητής κ. Δημήτρης Σάββας, διευθυντής του Εργαστηρίου Κηπευτικών Καλλιεργειών του Τμήματος Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής, στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Όπως τόνισε ο κ. Σάββας, η πατάτα είναι ένα φυτό ψυχρής κατά βάση εποχής, αλλά όχι από τα πλέον ανθεκτικά στο κρύο. Επομένως στην Ελλάδα η φύτευση της χειμερινής πατάτας μπορεί να γίνει σε περιοχές με πολύ ήπιο κλίμα, με στόχο την πρώιμη παραγωγή κατά τη διάρκεια της άνοιξης· κυρίως από τον Μάιο, και ίσως σε κάποιες περιοχές από τον Απρίλιο.
«Τα τελευταία χρόνια, λέει ο κ. Σάββας, οι παραγωγοί καλλιεργούν την πατάτα υπό κάλυψη, δηλαδή σε τούνελ, με στόχο την επίτευξη ακόμα μεγαλύτερης παραγωγής. Όσο πιο πρώιμη είναι τόσο πιο εύκολα διατίθεται στην αγορά και σε πιο καλές τιμές. Από την άλλη, υπάρχει ένα μικρό κενό στην παραγωγή πατάτας που καλύπτεται εν μέρει με εισαγωγές. Αυτό συμβαίνει το Μάρτιο, δηλαδή στις αρχές της άνοιξης, εποχή κατά την οποία δεν είναι έτοιμο ακόμα το λαχανικό για να συγκομισθεί. Άρα, όσο πιο γρήγορα φέρνει ο καλλιεργητής την πρώιμη πατάτα στην αγορά, τόσο πιο καλές τιμές πετυχαίνει».
Η πρώιμη πατάτα καλλιεργείται σε περιοχές όπως είναι η Αχαΐα, η Ηλεία και η Τριφυλία. Επίσης, η πατάτα μπορεί να παραχθεί πρώιμα και στην Κρήτη (εκτός από το οροπέδιο του Λασιθίου, καθώς εκεί οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές).
Για την καλοκαιρινή πατάτα, ο κ. Σάββας μας είπε ότι η φύτευσή της ξεκινάει από το Μάιο, ενώ η συγκομιδή της ολοκληρώνεται το Σεπτέμβριο.
«Για την καλοκαιρινή πατάτα, λέει ο κ. Σάββας, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πόσο ζεστό ή ψυχρό είναι το κλίμα, καθώς η εποχή της σποράς μπορεί να μεταβάλλεται με βάση τα ιστορικά κλιματικά δεδομένα μιας περιοχής. Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις των Ιωαννίνων, του Νευροκοπίου Δράμας και του οροπεδίου του Λασιθίου».
Υπάρχει όμως και η φθινοπωρινή πατάτα, η οποία καλλιεργείται προς τα τέλη του καλοκαιριού, με στόχο να παραχθεί προς τα τέλη του φθινοπώρου. Και σε αυτή την περίπτωση έχουμε την όψιμη πατάτα, η οποία αναπτύσσεται σε ήπιο κλίμα.
Πως συντηρείται η πατάτα;
Η πατάτα είναι καρπός που μπορεί να συντηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ψυγείο, περίπου έως και 5 μήνες. Επομένως, η πατάτα που παράγεται το Σεπτέμβριο σε περιοχές με πιο ψυχρό κλίμα, όπως είναι το Νευροκόπι, μπορεί να διατεθεί στην αγορά μέχρι και το Φεβρουάριο.
Κατά τη σπορά της πατάτας, αυτό που πρέπει να προσέξει ο γεωργός είναι η ποιότητα του πατατόσπορου. Οι κόνδυλοι (δηλαδή οι ίδιες οι πατάτες) που προορίζονται για την παραγωγή βρώσιμης πατάτας προέρχονται από φυτά που υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους σε όλα τα στάδια ανάπτυξής τους.
Επίσης, η προετοιμασία του εδάφους είναι εξίσου σημαντική. Η πατάτα δεν θέλει βαριά εδάφη, αλλά πιο αμμώδη. Σε όλα αυτά καθοριστική συμβολή έχουν τα μηχανήματα σποράς που κάνουν ταυτόχρονη φύτευση, αλλά και εδαφοκάλυψη. Και αυτός είναι ένας πολύ σημαντικός τρόπος για να πρωιμήσει η πατάτα, ώστε να δημιουργηθούν τα απαραίτητα αναχώματα.
Η πατάτα χρειάζεται περίπου από 90 έως 120 ημέρες για να ολοκληρώσει τον κύκλο της, ανάλογα με την πρωιμότητα της ποικιλίας και τις καιρικές συνθήκες, ενώ καθοριστική είναι φυσικά και η άρδευση.
Ανάλογα με την εποχή που καλλιεργείται, η πατάτα έχει διαφορετικές αρδευτικές ανάγκες. Άλλες είναι οι απαιτήσεις σε νερό της καλοκαιρινής πατάτας, και άλλες της πρώιμης πατάτας, ενώ στην καλλιέργειά της συνιστώνται συστήματα στάγδην άρδευσης (σταγόνα – σταγόνα).
Όταν η πατάτα πλησιάζει προς το χρόνο της ωρίμανσης, τότε πρέπει να μειώνεται το πότισμα, το οποίο σταματά τελείως στο τελικό στάδιο.
Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό να ελέγχεται η υγρασία του εδάφους, και να επιλέγονται τα κατάλληλα λιπάσματα από τους γεωργούς.
Η συνέντευξη του κ. Σάββα φιλοξενείται στο τεύχος Μαρτίου – Απριλίου του Agro.tec. Γίνετε συνδρομητής
