Στην εποχή μας παρουσιάζονται νέες ευκαιρίες για παραγωγή οίνων χωρίς ή με περιορισμένο αλκοόλ (Νο alcohol – Low alcohol [NOLO]), πάντα με σεβασμό στην οινική παράδοση
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθούμε στον ελληνικό αμπελοοινικό κλάδο την ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο οίνων χωρίς ή με περιορισμένο αλκοόλ (Νο alcohol – Low alcohol [NOLO]), μιας κατηγορίας που τα τελευταία χρόνια καταγράφει σημαντική άνοδο, ακολουθώντας νέες καταναλωτικές τάσεις και αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Στο πλαίσιο αυτό ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου (ΣΕΟ), σε ψήφισμα που πραγματοποίησε σε πρόσφατη γενική συνέλευση, αποτύπωσε με ξεκάθαρο τρόπο τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν, ώστε το ελληνικό κρασί να παραμείνει ανταγωνιστικό και βιώσιμο οικονομικά μπροστά στη νέα πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει.
Νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες
Ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου αναγνωρίζει ότι τα προϊόντα οίνου χωρίς αλκοόλ ή με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ αποτελούν πλέον μια νέα πραγματικότητα για τη διεθνή αγορά και μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά για τον οινικό τομέα, δημιουργώντας δυνατότητες καινοτομίας, ανάπτυξης και διεύρυνσης του χαρτοφυλακίου των ελληνικών οινοποιείων.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου κ. Στέλλιος Μπουτάρης, η ανάπτυξη της κατηγορίας μπορεί να συμβάλει και στη στήριξη της ελληνικής αμπελουργίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια κατανάλωση κρασιού εμφανίζει πτωτικές τάσεις.
«Τα προϊόντα NOLO, σημειώνει ο κ. Μπουτάρης, μπορούν να αποτελέσουν ένα επιπλέον εργαλείο αξιοποίησης της σταφυλικής παραγωγής και να δημιουργήσουν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, τόσο στην εγχώρια όσο και στη διεθνή αγορά».
Στην ελληνική αγορά, η κατηγορία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Ωστόσο παρατηρείται σταδιακά αυξανόμενο ενδιαφέρον από τους καταναλωτές, κυρίως σε επίπεδο δοκιμής και περιέργειας. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η άνοδος των προϊόντων NOLO συνδέεται κυρίως με τη στροφή ενός μέρους του καταναλωτικού κοινού –και ιδιαίτερα των νεότερων ηλικιών– προς έναν τρόπο ζωής με περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ.
Προϊόν πολιτισμού και ιστορίας
Την ίδια στιγμή, θεωρούμε απαραίτητο να τονιστεί ότι το κρασί δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα αλκοολούχο ποτό, αλλά ως προϊόν πολιτισμού, ιστορίας και γαστρονομίας, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μεσογειακή διατροφή, την ελληνική φιλοξενία και την έννοια της υπεύθυνης απόλαυσης.
«Η υπεύθυνη κατανάλωση κρασιού με μέτρο αποτελεί διαχρονικά στοιχείο του ελληνικού και μεσογειακού τρόπου ζωής» υπογραμμίζει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου, προσθέτοντας ότι η σχέση του κρασιού με το τραπέζι, τη γαστρονομία και την κοινωνική συνεύρεση έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική ιστορία και κουλτούρα.
Για τον λόγο αυτό, ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη των προϊόντων NOLO δεν θα πρέπει να οδηγεί σε απαξίωση του κρασιού, ούτε σε εξίσωση της υπεύθυνης κατανάλωσής του με φαινόμενα κατάχρησης αλκοόλ. Η δημόσια συζήτηση οφείλει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες προσεγγίσεις και να διαχωρίζει σαφώς την κατανάλωση με μέτρο από την υπερβολική κατανάλωση.
Παράλληλα, ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου θεωρεί αναγκαία την ύπαρξη ενός σαφούς και ισορροπημένου νομοθετικού πλαισίου για τα προϊόντα NOLO, το οποίο θα διασφαλίζει τη σωστή ενημέρωση του καταναλωτή, θα επιτρέπει την καινοτομία και θα προστατεύει την ταυτότητα και την αξία των ελληνικών οίνων με γεωγραφική ένδειξη.
Οίνος ΠΟΠ & ΠΓΕ
Ιδιαίτερα οι οίνοι με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) ή προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη (ΠΓΕ) πρέπει να διατηρήσουν αναλλοίωτη την τυπικότητα και την αυθεντικότητά τους, χωρίς δυνατότητα πλήρους αποαλκοόλωσης. Αντίθετα, μπορεί να εξεταστεί ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο για ορισμένες κατηγορίες οίνων ΠΓΕ, σύμφωνα και με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και τη συζήτηση που διεξάγεται ήδη σε άλλες οινοπαραγωγικές χώρες.
Η ανάπτυξη της κατηγορίας συνδέεται επίσης με σημαντικές τεχνολογικές προκλήσεις. Σήμερα χρησιμοποιούνται διαφορετικές μέθοδοι αποαλκοόλωσης, όπως είναι η αντίστροφη ώσμωση, η εξάτμιση υπό κενό και η απόσταξη, με στόχο την αφαίρεση της αλκοόλης με όσο το δυνατόν μικρότερη απώλεια αρωματικών και γευστικών χαρακτηριστικών. Ωστόσο, η απομάκρυνση της αλκοόλης επηρεάζει αναπόφευκτα το σώμα, τη δομή και τη συνολική γευστική πολυπλοκότητα του κρασιού.
«Το κρασί είναι προϊόν ζύμωσης του σταφυλιού με συγκεκριμένη ταυτότητα και οργανοληπτικό χαρακτήρα. Όταν αφαιρείται η αλκοόλη, δημιουργείται ουσιαστικά ένα διαφορετικό προϊόν, με διαφορετικό προφίλ» σημειώνει ο κ. Μπουτάρης.
Όροι βιωσιμότητας
Ταυτόχρονα, απαιτείται προσοχή ώστε η ανάπτυξη των νέων κατηγοριών να πραγματοποιηθεί με όρους τεχνολογικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Οι μέθοδοι αποαλκοόλωσης πρέπει να αξιολογούνται όχι μόνο ως προς το τεχνολογικό αποτέλεσμα, αλλά και ως προς την κατανάλωση ενέργειας και νερού αλλά και τη συνολική αξιοποίηση των παραγόμενων υποπροϊόντων.
Ο ελληνικός αμπελοοινικός τομέας έχει αποδείξει διαχρονικά ότι μπορεί να εξελίσσεται και να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες της αγοράς, διατηρώντας παράλληλα το χαρακτήρα και την αυθεντικότητά του. Τα προϊόντα NOLO μπορούν να αποτελέσουν μέρος αυτής της εξέλιξης, χωρίς όμως να αλλοιώνεται ο πυρήνας της ελληνικής οινικής ταυτότητας.
Το ελληνικό κρασί, ως προϊόν ποιότητας, πολιτισμού και μέτρου, θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής και του σύγχρονου ελληνικού τρόπου ζωής, ενώ οι νέες κατηγορίες προϊόντων μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, διευρύνοντας τις επιλογές του καταναλωτή και ενισχύοντας συνολικά τον αμπελοοινικό κατάλογο.
Το ψήφισμα
Για το θέμα του οίνου NOLO, ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου προχώρησε σε ψήφισμα στην πρόσφατη Γενική Συνέλευση που συγκάλεσε, μέσα από την οποία αναδείχθηκε η ανάγκη διαμόρφωσης ενός εθνικού πλαισίου για την παραγωγή οίνων χωρίς αλκοόλ και οίνων χαμηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ.
Το ψήφισμα λαμβάνει υπόψη το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο που ισχύει μετά την έκδοση του Κανονισμού (ΕΕ) 2026/471, τις νέες καταναλωτικές τάσεις που ενισχύουν την ανάγκη ανάπτυξης νέων ανταγωνιστικών προϊόντων, αλλά και την παράλληλη υποχρέωση διαφύλαξης της ταυτότητας των οίνων, ιδίως εκείνων με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης.
Επιπλέον, στο πλαίσιο του ψηφίσματος ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου τονίζει την ανάγκη για προστασία των καταναλωτών από παραπλανητικές πρακτικές και στήριξη βιώσιμων πρακτικών παραγωγής, ενώ υπογραμμίζει και το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει τη λήψη συμπληρωματικών εθνικών μέτρων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος Ελληνικού Οίνου καλεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να προχωρήσει άμεσα σε διάλογο με τους φορείς του κλάδου για τη θέσπιση εθνικού πλαισίου, στο βαθμό που αυτό επιτρέπεται από το ενωσιακό δίκαιο, με στόχο την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών.
Παράλληλα, ζητά να απαγορευθεί η παραγωγή οίνων χαμηλής περιεκτικότητας σε αλκοόλ για τους οίνους με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης, ενώ για τους οίνους με προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη προτείνει να μην επιτρέπεται η παραγωγή προϊόντων με περιεκτικότητα σε αλκοόλη κάτω από το 6%.
Επίσης, για την ένταξη της προμήθειας σχετικού εξοπλισμού σε χρηματοδοτικά προγράμματα, προτείνει να αξιολογούνται οι σχετικές επενδύσεις με βάση το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Τέλος, ζητά τη θέσπιση συστήματος αναγνωρισμένων ομάδων παραγωγών για τους οίνους με προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, ώστε να διασφαλιστεί ένας θεσμοθετημένος διάλογος μεταξύ των ενδιαφερόμενων παραγωγών σχετικά με την ενσωμάτωση τέτοιων προϊόντων στους αντίστοιχους τεχνικούς φακέλους.
