Το βαμβάκι αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν από τους πλέον δυναμικούς και εξαγωγικούς αγροτικούς κλάδους της χώρας. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με συστηματική και εκτεταμένη παραγωγή, η οποία αντιπροσωπεύει σχεδόν το 80% της συνολικής ευρωπαϊκής παραγωγής. Περίπου το 90% της ελληνικής παραγωγής προορίζεται για εξαγωγή, κυρίως προς τρίτες χώρες όπως είναι η Τουρκία, το Πακιστάν και η Αίγυπτος, ενώ τα τελευταία χρόνια αρχίζει να ενισχύεται η ελληνική παρουσία και στις ευρωπαϊκές αγορές. Το προϊόν θεωρείται στρατηγικό για τη γεωργία και τη βιομηχανία, συνδέοντας τον πρωτογενή τομέα με την κλωστοϋφαντουργία και την πράσινη μετάβαση.
Ο κ. Ευθύμιος Φωτεινός, πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος (ΕΔΟΒ), περιγράφει έναν κλάδο που τα τελευταία δύο – τρία χρόνια δοκιμάζεται σκληρά. Όπως εξηγεί, το βαμβάκι είναι προϊόν χρηματιστηριακό, άρα ιδιαίτερα ευάλωτο στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, ενώ την ίδια στιγμή απειλείται από την κλιματική αλλαγή.
«Στη Θεσσαλία, λέει χαρακτηριστικά ο κ. Φωτεινός, είχαμε τον Ιανό, τον Ντάνιελ… Καταστράφηκαν πολλά στρέμματα, και οι άνθρωποι δεν μπορούν να ανακάμψουν οικονομικά. Παρά τη στήριξη της πολιτείας, η πίεση συνεχίζεται με τη χρηματιστηριακή κρίση, που έχει ρίξει τις τιμές σε πολύ χαμηλά επίπεδα».
Η ΕΔΟΒ ιδρύθηκε το 2016 και εκπροσωπεί περίπου 45-50 χιλιάδες αγρότες και τις εκκοκκιστικές επιχειρήσεις της χώρας. «Tα τελευταία χρόνια, τονίζει ο κ. Φωτεινός, έχουμε ωριμάσει πολύ όλοι οι εμπλεκόμενοι στην παραγωγή του βαμβακιού. Βρισκόμαστε στο ίδιο τραπέζι, έχουμε τα ίδια θέματα στην ατζέντα και δεν έχουμε να χωρίσουμε κάτι. Μας ενώνει το βαμβάκι, που είναι ένα εθνικό προϊόν. Το ζητούμενο είναι πώς μπορούμε όλοι μαζί να το ανεβάσουμε».
Κλιματική κρίση και χαμηλή τιμή
Τα τελευταία τρία χρόνια η κλιματική αλλαγή έχει αφήσει έντονα το αποτύπωμά της. Πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα και μεταβολές στις θερμοκρασίες επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή.
«Ξεκινήσαμε με τρία εκατομμύρια στρέμματα, επισημαίνει ο κ. Φωτεινός, πέσαμε στα 2,5, μετά στα 2,2 και φέτος θα είμαστε γύρω στα 2 εκατομμύρια. Η μείωση δεν οφείλεται μόνο στην κλιματική αλλαγή, αλλά και στη χαμηλή τιμή που καθιστά την καλλιέργεια ασύμφορη
»Το βαμβάκι έχει περάσει κι άλλες κρίσεις στο παρελθόν. Άντεξε, γιατί είναι ένα καλό προϊόν· ένα εθνικό προϊόν. Θα πρέπει όμως να βάλουν πλάτη και οι εκκοκκιστικές επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσει να κρατηθεί ο κλάδος».
Ποιότητα και βιωσιμότητα
Η ΕΔΟΒ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ποιοτική αναβάθμιση και στη σύνδεση με την πράσινη ανάπτυξη. Σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό (ΕΛ.Γ.Ο.) «Δήμητρα»), προετοιμάζεται η μέτρηση του αποτυπώματος άνθρακα κατά την παραγωγή, κάτι που θα τεθεί σε ισχύ από το 2026. Όπως επισημαίνει ο κ. Φωτεινός, μέσα από τα οικολογικά σχήματα και τα χρηματοδοτικά εργαλεία του Ταμείου Ανάκαμψης, μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά το εισόδημα του παραγωγού.
Η ΕΔΟΒ προωθεί επίσης δράσεις προβολής του «EU Cotton», με έμφαση στις σκανδιναβικές αγορές, όπου το ελληνικό βαμβάκι προβάλλεται ως προϊόν ποιότητας και βιωσιμότητας.
«Για να έχουμε ποιότητα», λέει ο κ. Φωτεινός, πρέπει να υπάρχουν υγιείς εκκοκκιστικές επιχειρήσεις, καθώς και κλωστοϋφαντουργικές μονάδες που να μπορούν να επεξεργαστούν σωστά το νήμα. Για τον λόγο αυτό έχουμε ζητήσει την ένταξη των εκκοκκιστηρίων στον αναπτυξιακό νόμο, ώστε να μπορούν να εκσυγχρονιστούν και να ανταγωνιστούν διεθνώς».
Οδηγία Ε.Ε. για συνθετικά
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο πρόεδρος της ΕΔΟΒ σε πρόσφατη Οδηγία της Ε.Ε. που αφορά τις «πράσινες απαιτήσεις» στην κλωστοϋφαντουργία και ευνοεί –όπως υποστηρίζει ο κ. Φωτεινός– τα συνθετικά υφάσματα σε βάρος των φυσικών ινών.
«Είναι σα να μας λένε, σχολιάζει δηκτικά, ότι το πλαστικό καλαμάκι είναι καλύτερο από το χάρτινο, και ότι τα πλαστικά ρούχα είναι καλύτερα από τα βαμβακερά.
»Υπάρχουν άλλα συμφέροντα που προσπαθούν να ενισχύσουν τα συνθετικά υλικά, την ώρα που εμείς οι Έλληνες έχουμε το 80% της ευρωπαϊκής παραγωγής βαμβακιού· το υπόλοιπο 20% έχει η Ισπανία. Για αυτό η ΕΔΟΒ κινητοποίησε όλους τους Έλληνες ευρωβουλευτές, ανεξαρτήτως κόμματος, και καταθέσαμε υπομνήματα στην ΕΕ. Προς το παρόν η διαδικασία πάγωσε, αλλά ο αγώνας θα συνεχιστεί».
Εξαγωγές και διεθνής αγορά
Ο κ. Φωτεινός εξηγεί ότι το ελληνικό βαμβάκι υπερέχει ποιοτικά. Οι κύριες αγορές παραμένουν η Τουρκία, το Πακιστάν και η Αίγυπτος, ενώ γίνονται και κάποιες εξαγωγές στην Ευρώπη, οι οποίες βρίσκονται σε φάση ενίσχυσης και διαφοροποίησης. Στόχος είναι η διεύρυνση των αγορών και η πιστοποίηση της ποιότητας, ώστε το ελληνικό προϊόν να κατοχυρωθεί με ισχυρό brand name. «Έχουμε όλες τις προϋποθέσεις, λέει ο κ. Φωτεινός, ώστε αν αξιολογήσουμε ποιοτικά το βαμβάκι, να ανεβούμε πολύ ψηλά.».
Διάλογος με παραγωγούς
Η ΕΔΟΒ επενδύει στη διαρκή ενημέρωση. Κάθε χρόνο πραγματοποιεί ετήσιο συνέδριο (το τελευταίο διοργανώθηκε στην Καρδίτσα) και διοργανώνει εσπερίδες και συναντήσεις σε τρεις Περιφερειακές Ενότητες της χώρας.
«Κάνουμε διάλογο, λέει ο πρόεδρος, απαντάμε σε απορίες και κρατάμε τον παραγωγό κοντά. Ζούμε την αγωνία των αγροτών και θέλουμε να αισθάνονται ότι η Διεπαγγελματική Οργάνωσης Βάμβακος είναι δίπλα τους».
Εθνικό προϊόν
«Αν βοηθήσει λίγο η χρηματιστηριακή τιμή και περιοριστεί η κλιματική αλλαγή, μπορούμε να τα καταφέρουμε, επισημαίνει ο κ. Φωτεινός. Το βαμβάκι είναι εθνικό προϊόν, και οφείλουμε όλοι –παραγωγοί, επιχειρήσεις και πολιτεία– να το στηρίξουμε, για να συνεχίσει να κρατά τη θέση που του αξίζει στην ελληνική και ευρωπαϊκή γεωργία».
