Στο Agro-Tec που κυκλοφορεί, διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Γ. Στύλιος, ο οποίος μας μίλησε για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο στον αγροτικό τομέα, στη διαμόρφωση του οποίου μοντέλου συμβάλλουν τρεις βασικές παράμετροι: α) η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσα από την ενθάρρυνση της καινοτομίας, β) η προσαρμογή στις απαιτήσεις της κλιματικής αλλαγής και γ) η ηλικιακή αναζωογόνηση του αγροτικού τομέα.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Λαδοπούλου
– Πρόσφατα εκπροσωπήσατε τη χώρα στη Σύνοδο των Υπουργών Γεωργίας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), όπου συζητήθηκε μεταξύ άλλων η ανάγκη μετάβασης σε ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο μοντέλο γεωργίας. Πόσο εφικτό είναι αυτό για τη χώρα μας και ποια βήματα πρέπει να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση;
– Στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε μια πιο ανθεκτική, «πράσινη» και ψηφιακή γεωργία, όπως το ορίζει η Πράσινη Συμφωνία, το κοινό ευρωπαϊκό μας σχέδιο για το μέλλον της παραγωγής.
Η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου στον αγροτικό τομέα αποτελεί τη βασική προτεραιότητα του Υπουργείου μας.
Το ελληνικό στρατηγικό σχέδιο για την Κοινή Γεωργική Πολιτική της περιόδου 2023 – 2027 αποτελεί το βασικό «εργαλείο» για την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα και της ελληνικής περιφέρειας· το εργαλείο με το οποίο απαντάμε στις σημερινές προκλήσεις αστάθειας και αβεβαιότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Επιδιώκουμε στροφή σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο για την ελληνική γεωργία αλλά και για το σύνολο του αγροδιατροφικού τομέα της χώρας μας.
– Πώς θα είναι το νέο μοντέλο που οραματίζεστε;
– Το νέο μοντέλο που σχεδιάζουμε και υλοποιούμε:
α) Βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα μέσα από την ενθάρρυνση της καινοτομίας και την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τους παραγωγούς μας, διασφαλίζοντας παράλληλα ένα δίκαιο και ικανοποιητικό εισόδημα στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους.
β) Είναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις – προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, με δράσεις που καθιστούν τον τομέα πιο «πράσινο», μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμά του και παρέχοντας ταυτόχρονα στον καταναλωτή ασφαλή και υγιεινά τρόφιμα.
γ) Θέτει στο επίκεντρο τη βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, με έμφαση στην ηλικιακή αναζωογόνησή τους με την προώθηση της νεανικής επιχειρηματικότητας.
– Πόσο συνυφασμένες είναι οι έννοιες της επισιτιστικής επάρκειας και ασφάλειας με την εφαρμογή τεχνολογικών καινοτομιών στον αγροτικό και κτηνοτροφικό τομέα;
– Στην Διάσκεψη των Υπουργών Γεωργίας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που έλαβε χώρα στο Παρίσι στις 3 και 4 Νοεμβρίου 2022, όπου συμμετείχα εκπροσωπώντας την Ελλάδα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη για ενίσχυση της καινοτομίας και της έρευνας στην πρωτογενή παραγωγή, που σε συνδυασμό με επενδύσεις σε νέες αγροτικές και τεχνολογικές υποδομές θα αναβαθμίσουν την παραγωγικότητα του τομέα.
Στόχος είναι να θωρακίσουν τα κράτη την επισιτιστική τους ασφάλεια και να εκπληρώσουν τους στόχους που έχει θέσει ο ΟΗΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και τη βιώσιμη ανάπτυξη όπως περιγράφονται στους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (Sustainable Development Goals [SDG]) του Οργανισμού για το 2030.
– Πρόσφατα μιλήσατε για την παγκόσμια πρόκληση «να καταφέρουμε να θρέψουμε τους πληθυσμούς μας χωρίς να επιστρέψουμε σε μια εποχή προστατευτισμού και φραγμών στο διεθνές εμπόριο». Ποιες είναι οι δικές σας προτάσεις ώστε να ανταποκριθεί η χώρα μας με επιτυχία σε αυτή την πρόκληση;
– Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η Ελλάδα αναπτύσσει στρατηγικές που αντανακλούν τις αρχές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως τις διαμορφώσαμε από κοινού τα κράτη-μέλη.
Εμείς φροντίσαμε να κάνουμε μία στροφή στις συνδεδεμένες ενισχύσεις, δίνοντας κίνητρα στους αγρότες να αυξήσουν την παραγωγή σε μαλακό σιτάρι, καλαμπόκι και ηλιέλαιο, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση της Ελλάδας από τις εισαγωγές. Το μαλακό σιτάρι και το καλαμπόκι εντάσσονται στις συνδεδεμένες καλλιέργειες, ενώ αναμένεται αύξηση παραγωγής στον ηλίανθο.
Επίσης πετύχαμε ώστε οι αγρότες που έχουν εντάξει εκτάσεις τους στο πρόγραμμα αγρανάπαυσης, να μπορούν να καλλιεργήσουν αυτές τις εκτάσεις χωρίς να χάσουν τα προνόμια που προσφέρει το πρόγραμμα. Με μέτρα που έχουμε λάβει, όπως η ανά πενθήμερο καταγραφή των αποθεμάτων, έχουμε επιτύχει την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας, από το ξεκίνημα του πολέμου στην Ουκρανία μέχρι και σήμερα.
– Πόσο εξοικειωμένοι είναι οι Έλληνες παραγωγοί με τις σύγχρονες μορφές γεωργίας, και τι βήματα κάνει το Υπουργείο ώστε να ενισχυθεί το ενδιαφέρον τους;
– Σήμερα, στον αγροτοδιατροφικό τομέα, πέρα από τον πρωταρχικό στόχο της ποιότητας και της ασφάλειας, η εμπορικότητα και η προστιθέμενη αξία των προϊόντων εξασφαλίζεται μέσα από την εφαρμογή καινοτομιών που διασφαλίζουν την ταυτότητα και την ιχνηλασιμότητά τους. Τέτοιες είναι π.χ. τεχνολογίες «κατανεμημένης εγγραφής» (Blockchain) και εφαρμογές «γρήγορης ανταπόκρισης» (QR code) στις ετικέτες των προϊόντων.
Το διαδίκτυο, τα ρομποτικά συστήματα, η τηλεματική, η χρήση συστημάτων δορυφορικού εντοπισμού (GPS), η ηλεκτρονική σήμανση, τα συστήματα ελέγχου του μικροκλίματος, καθώς και η μηχανική μάθηση, έχουν πλέον κεντρικό ρόλο για τις επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα, στην προσπάθειά τους να αυξήσουν την ποσότητα και να διασφαλίσουν την ποιότητα των προϊόντων τους.
Οι ψηφιακές δεξιότητες των παραγωγών είναι αυτές που κάνουν ήδη τη διαφορά. Για αυτό και σήμερα προωθούμε δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού σε κάθε πλευρά της δημόσιας διοίκησης και προγράμματα σχεδιασμένα για τη μετάβαση συνολικά της οικονομίας μας στην εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης.
– Σε τι δράσεις αναφέρεστε;
– Εμείς στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης βοηθάμε τους παραγωγούς μέσα από δράσεις που αξιοποιούν τους πόρους και τα κονδύλια του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) και του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).
Ειδικότερα σε ό,τι αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης, η ένταξη του έργου «Ψηφιακός μετασχηματισμός του γεωργικού τομέα» αναμένεται να δώσει μεγάλη ώθηση στην ελληνική γεωργία. Το έργο αυτό, συνολικού προϋπολογισμού 55 εκατ. ευρώ, συνδυάζει ατμοσφαιρικά, γεωχωρικά κ.ά. δεδομένα από αισθητήρες, δορυφόρους και drone, με τις παρατηρήσεις πεδίου των εφαρμογών στα πειραματικά αγροτεμάχια.
Ο «Ψηφιακός μετασχηματισμός του γεωργικού τομέα» αποτελεί τον σύγχρονο και αποτελεσματικό τρόπο για να επιτευχθεί η βιωσιμότητα των καλλιεργειών, ως ανταγωνιστικού τομέα, με προϊόντα υψηλής ποιότητας και αξιοπρεπές εισόδημα για τους αγρότες. Παράλληλα εκτιμάται ότι θα αναδείξει τον πρωταγωνιστικό ρόλο του γεωργικού τομέα και τη δυνατότητά του να παράγει ποιοτικά, υγιεινά και ασφαλή τρόφιμα, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία των φυσικών πόρων όπως το νερό, του γεωπεριβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.
– Ανάλογα μέτρα υπάρχουν και στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης που αναφέρατε παραπάνω;
– Στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στο μέτρο 16, στα πλαίσια του οποίου υλοποιούμε δράσεις με συνολικό προϋπολογισμό 60 εκατ. ευρώ, παρέχοντας κίνητρα και πόρους για την αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών στην πρωτογενή παραγωγή, ειδικά στον τομέα των τροφίμων· και σε αυτές περιλαμβάνονται νέες καλλιεργητικές μέθοδοι και πρακτικές παραγωγής, φιλικές προς το περιβάλλον και προσαρμοσμένες στην κλιματική αλλαγή.
Παράλληλα, «τρέχουν» και άλλα μικρότερα ψηφιακά έργα, τα οποία είναι ενταγμένα στο ΕΣΠΑ.
– Ποιες κινήσεις έχετε κάνει ή προγραμματίζετε, ώστε να δημιουργήσετε τις κατάλληλες υποδομές και τα κίνητρα για να υπάρξει ενδιαφέρον από την πλευρά των νέων για τον πρωτογενή τομέα;
– Με τον γηρασμένο αγροτικό πληθυσμό της χώρας μας να αποδυναμώνει τις προοπτικές του κλάδου της αγροδιατροφής, η ηλικιακή ανανέωσή του έχει καταστεί επιτακτική ανάγκη. Για αυτό, πολιτικές που ευνοούν την είσοδο νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα αποτελούν βασική μας προτεραιότητα. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη το μεγαλύτερο πρόγραμμα νέων αγροτών που έχει υλοποιηθεί ποτέ στη χώρα μας, συνολικού ύψους 525 εκατ. ευρώ, με την ενίσχυση στους δικαιούχους να φτάνει μέχρι και τα 40.000 ευρώ.
Το κυριότερο όμως είναι πως για την ένταξη στο Πρόγραμμα, πέρα από τα τυπικά ηλικιακά και άλλα κριτήρια που θέσαμε, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο επιχειρηματικό σχέδιο που θα κατέθετε ο κάθε υποψήφιος. Προκειμένου να ενταχθούν και να επωφεληθούν από το πρόγραμμα, οι νέοι αγρότες πρέπει να δηλώσουν πώς και με ποια βήματα σκοπεύουν να δημιουργήσουν βιώσιμες αγροτικές επιχειρήσεις –μικρές ή μεγάλες– με αναπτυξιακές προοπτικές, ώστε να γίνουν αυτό που ζητά η εποχή μας: επιχειρηματίες της υπαίθρου.
Για αυτό το λόγο προβλέψαμε ώστε κάθε εντασσόμενος στο Πρόγραμμα να λαμβάνει υποχρεωτικά κατάρτιση 150 ωρών από τις δομές του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού «Δήμητρα» (ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα»). Εκεί οι νέοι αγρότες παρακολουθούν εξειδικευμένα προγράμματα που παρέχουν τις γνώσεις που τους χρειάζονται για να ενισχύσουν την βιωσιμότητα και τις προοπτικές της επένδυσής τους.
Έτσι κάνουμε πράξη την ολιστική προσέγγιση που θέλουμε να έχουν οι δράσεις μας για την ανασυγκρότηση και αναβάθμιση του πρωτογενούς τομέα.
– Από το ξεκίνημα της θητείας σας δώσατε ιδιαίτερη έμφαση στο πρόγραμμα των νέων αγροτών. Ποιος ήταν ο στόχος σας;
– Από τη πρώτη στιγμή που ανέλαβα τη θέση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, έθεσα ως προτεραιότητά μου την ταχεία υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος και τη μετατροπή του σε πιλότο για τις μελλοντικές προσκλήσεις του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης, στοχεύοντας σε απλούστερες, ταχύτερες και διαφανείς διαδικασίες και διορθώνοντας λάθη του παρελθόντος όσον αφορά τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων.
Ενδεικτικά, στο συγκεκριμένο πρόγραμμα η αξιολόγηση ολοκληρώθηκε μέσα σε λιγότερους από έξι μήνες, όταν παλαιότερα αντίστοιχα προγράμματα απαιτούσαν περισσότερο από ένα χρόνο για την ολοκλήρωσή τους.
Αξίζει ακόμη να υπογραμμίσω ότι οι αιτήσεις και η αξιολόγησή τους έγιναν ψηφιακά, καταργώντας το φυσικό φάκελο. Συνολικά τα 9 από τα 10 απαιτούμενα έγγραφα συγκεντρώθηκαν ψηφιακά.
