Πέμπτη, 25 Απριλίου, 2024
ΑρχικήΣυνεντεύξειςΙωάννης Βιτάλης: Η χρηματοδότηση το μεγάλο ζητούμενο

Ιωάννης Βιτάλης: Η χρηματοδότηση το μεγάλο ζητούμενο

Μετά την πρόσφατη επανεκλογή του στην ηγεσία της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας (ΕΔΟΦ), ο κ. Ιωάννης Βιτάλης, αντιπρόεδρος επίσης της εταιρείας «Δωδώνη», μίλησε στο περιοδικό Agro.tec για τα σοβαρότατα θέματα που απασχολούν ένα σημαντικό εθνικό προϊόν παγκόσμιου βεληνεκούς, τη φέτα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ).

Σε μια συνέντευξη για όλα τα καίρια ζητήματα του κλάδου, ο κ. Βιτάλης θίγει θέματα όπως είναι η απουσία ελέγχων, υποθέσεις νοθείας που «λιμνάζουν» στο συρτάρι του υπουργού, αλλά και το μόνιμο πρόβλημα της σύντομης θητείας πολλών υπουργών από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Συνέντευξη στην Κατερίνα Λαδοπούλου

Agro.tec: Ποιες ανάγκες οδήγησαν στη σύσταση της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας (ΕΔΟΦ) και πώς επιτεύχθηκε αυτή;

– Πρέπει να σας πω πως η ίδρυση της ΕΔΟΦ καθυστέρησε αρκετά χρόνια, δεδομένου ότι αντίστοιχη οργάνωση υπήρχε στην Ιταλία από το 1964. Και ενώ δημιουργήθηκε μετά πολλών κόπων και βασάνων και με μεγάλο αγώνα, επί διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, δεν μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως ένας αυτόνομος και αποτελεσματικός οργανισμός. Θα πρόσθετα μάλιστα ότι είναι ναρκοθετημένος από το πολιτικό σύστημα και δεν μπορεί να παραγάγει το έργο για το οποίο ιδρύθηκε.

Η εξασφάλιση προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ) για τη φέτα, που αποτελεί εθνικό «λευκό χρυσό», έγινε για την προστασία της και την ανάδειξή της σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Εμείς προχωρήσαμε στην ίδρυση διεπαγγελματικής οργάνωσης θέλοντας να λειτουργήσει αυτή στα πλαίσια ανάλογων διεπαγγελματικών οργανώσεων του εξωτερικού, με σκοπό να γίνονται έλεγχοι, να επιβάλλονται πρόστιμα –όταν σπάνια χρειαστεί– και να θωρακιστεί η ποιότητα και πιστότητα του προϊόντος μας.

Αυτή η επιθυμία μας –το όνειρό μας καλύτερα– προσέκρουε στην αδιαφορία και αδυναμία της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας της χώρας να ηγηθεί σε μια τέτοια προσπάθεια.

Να σας πως σε αυτό το σημείο ότι σχετικές συζητήσεις είχαν ξεκινήσει προ ετών, με εννέα (!) διαφορετικούς υπουργούς, όλων των κυβερνήσεων.

Τελικά, η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Φέτας (ΕΔΟΦ) ιδρύθηκε προ τριετίας, επί πρωθυπουργίας Κυριάκου Μητσοτάκη και υπουργίας Μάκη Βορίδη.

Γνωρίζουμε όλοι ότι η φέτα, ως προϊόν προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης που φτιάχνεται βάσει συγκεκριμένων προδιαγραφών, υφίσταται μεγάλη πίεση τα τελευταία χρόνια, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας.

Κι εμείς ξεκινήσαμε τότε με την προοπτική να προστατεύσουμε αυτές τις προδιαγραφές.

Λόγω κορονοϊού καταφέραμε να ενεργοποιήσουμε την ΕΔΟΦ ένα χρόνο μετά, καθώς υπήρχαν αρκετές γραφειοκρατικές διαδικασίες. Ωστόσο υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι να μπορέσουμε να πούμε ότι η διεπαγγελματική μας οργάνωση λειτουργεί.

Agro.tecΠοιοι μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή και πόσα είναι σήμερα τα μέλη της; Υπάρχει διάθεση συμμετοχής από τους επαγγελματίες του κλάδου;

– Υπάρχουν αρκετά μέλη που εκπροσωπούμε στον κλάδο αυτή τη στιγμή, εκ των οποίων το 70% προέρχεται από τη μεταποίηση και ένα αρκετά σεβαστό ποσοστό από κτηνοτρόφους αιγοπρόβειου γάλακτος που παράγουν μόνο φέτα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης.

Συνεπώς, είναι αρκετά υψηλά τα ποσοστά μας. Οι επαγγελματίες που συμμετέχουν δεν πληρώνουν κάποια εισφορά. Δυστυχώς, όμως, συμμετέχουν μόνο οι μεγάλοι και μεσαίοι μεταποιητές.

Agro.tecΠοια ήταν τα αιτήματά σας όταν ξεκίνησε να λειτουργεί η διεπαγγελματική οργάνωση και ποια από αυτά έχουν υλοποιηθεί μετά από τριάμισι χρόνια λειτουργίας;

– Τα βασικά αιτήματά μας για να μπορέσει να λειτουργήσει η διεπαγγελματική ως οργανισμός είναι δύο: α) η χρηματοδότησή της και β) η εφαρμογή κυρωτικού πλαισίου –που δυστυχώς δεν υπάρχει– ώστε να αποτρέπεται η νοθεία του προϊόντος.

Η χρηματοδότηση είναι ζήτημα που αφορά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων (ΥΠ.Α.Α.Τ.), ενώ η αποτροπή της νοθείας αφορά τον ελεγκτικό μηχανισμό του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού «Δήμητρα» (ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα») και το ΥΠ.Α.Α.Τ.

Δυστυχώς αυτή τη στιγμή, λόγω έλλειψης προσωπικού, ο ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα» δεν έχει τη δυνατότητα να ελέγξει το σύνολο των μεταποιητών. Παρ’ όλα αυτά, όσες φορές χρειάστηκε, έχει φέρει σε πέρας την αποστολή του.

Ωστόσο, το ανύπαρκτο κυρωτικό πλαίσιο, οι μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες και η δυνατότητα προσφυγής που δίνεται σε όποιον παρανομεί, δεν επιτρέπουν την ολοκλήρωση μιας υπόθεσης και την έκδοση μιας απόφασης σε μια παράβαση.

Για να γίνει καλύτερα κατανοητό αυτό, θα σας δώσω ένα παράδειγμα:

Σε παραβάτη που προέβη σε νοθεία της φέτας με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης, ο οποίος είχε συλληφθεί πριν από τρία χρόνια και επιβεβαιώθηκε η νοθεία του, επιβλήθηκε πρόστιμο 360.000 ευρώ. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, δεν έχει κοινοποιηθεί ακόμα το πρόστιμό του.

Εξ όσων γνωρίζω, υπάρχουν ακόμη 161 υποθέσεις δεκαετίας στο συρτάρι του υπουργού. Κατά δήλωσή του, αναμένεται η επεξεργασία τους ευελπιστώντας και σε άμεσα αποτελέσματα.

Δυστυχώς, αντί να επιλύονται προβλήματα, συσσωρεύονται και άλλα. Και όσο δεν προχωρά η στελέχωση της διεπαγγελματικής οργάνωσης και η λειτουργία της, τα ζητήματα θα διογκώνονται.

Agro.tec: Μπορεί ο ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα» να κάνει τους ελέγχους που απαιτούνται;

– Στον τομέα μας δυστυχώς όχι, καθώς –όπως αναφέραμε και προηγουμένως– δεν διαθέτει επαρκές ανθρώπινο δυναμικό για τους ιδιαίτερα συστηματικούς ελέγχους. Δυνατότητες και ικανή ηγεσία έχει, γιατί σε άλλους τομείς παράγει σπουδαίο έργο. Δυστυχώς όμως δεν υπάρχει μέχρι τώρα πολιτική βούληση όσον αφορά την ολοκλήρωση των διαδικασιών. Ευελπιστούμε ότι σύντομα, βάσει των υποσχέσεων του υπουργού κ. Λ. Αυγενάκη, θα δούμε αποτελέσματα.

Θα σας δώσω ένα παράδειγμα από τη γειτονική μας Ιταλία. Πριν από τρία χρόνια, επισκέφτηκα το κονσόρτσιουμ –όπως ονομάζονται οι διεπαγγελματικές οργανώσεις στην Ιταλία– της γνωστής παρμεζάνας Grana Padano.

Η ιταλική διεπαγγελματική οργάνωση παρμεζάνας απασχολεί 15 άτομα και οι εγκαταστάσεις της βρίσκονται στο δρόμο Βενετίας – Μιλάνου, κοντά στο Μπέργκαμο. Οι παραγωγοί που συμμετέχουν σε αυτή πληρώνουν 2% εισφορά βάσει των κεφαλών παραγωγής τυριού (περίπου 30 εκατ. ευρώ ετησίως).

Από τα 30 εκατ. ευρώ, το 70% κατευθύνεται σε μία συνολική μοναδική διαφήμιση που έκανε το κονσόρτσιουμ (consortium) μόνο για την παρμεζάνα Grana Padano. Όχι για μάρκες των μελών της, αλλά συνολικά για το ίδιο το προϊόν, τόσο πανευρωπαϊκά όσο και στην Ιταλία.

Το υπόλοιπο 30% αφορά την ορθή λειτουργία του κονσόρτσιουμ παρμεζάνας και τη διεξαγωγή των αναγκαίων ελέγχων για τη διατήρηση της αυθεντικής ποιότητας του προϊόντος. Ο τρόπος που λειτουργούσε ο ελεγκτικός μηχανισμός ήταν ο εξής:

Υπήρχαν 7 ελεγκτές, οι οποίοι με συγκεκριμένη στολή εργάζονται ελεύθερα μέσα στο 24ωρο· και μέσω κάρτας εισόδου εισέρχονταν οποιαδήποτε ώρα και αιφνιδιαστικά στα εργοστάσια, για να ελέγξουν πώς παράγεται το προϊόν. Έχουν δικαίωμα να ελέγξουν τα φορτηγά, να ανοίξουν το κοντέινερ, να επιθεωρήσουν ό,τι έχει φορτωθεί στο καράβι. Έχουν πλήρη άνεση να μπουν οπουδήποτε, οποτεδήποτε. Στην ουσία αυτοελέγχονται.

Όταν ρώτησα πόσες περιπτώσεις νοθείας έχουν καταγράψει, μου απάντησαν «καμία»!

Ξέρετε πόσες καταγραφές νοθευμένης φέτας έχουμε στην Ελλάδα; Κανείς δεν γνωρίζει. Όποιος παραπλανάται ότι καταναλώνει φέτα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ενώ αυτή είναι νοθευμένη, δεν υπάρχει λόγος να την πληρώνει ως τέτοια, αλλά ως λευκό τυρί.

Στην Ιταλία, το κονσόρτσιουμ κανονίζει την τιμή της παρμεζάνας, αλλά και την τιμή του γάλακτος, καθώς υπάρχει συνεννόηση μεταξύ των μελών της ιταλικής διεπαγγελματικής οργάνωσης, βάσει των αποθεμάτων τυριού αλλά και βάσει του αναμενόμενου τζίρου της επόμενης χρονιάς. Επιπροσθέτως, συμβουλεύει σχετικά το Υπουργείο.

Εμείς λοιπόν ζητάμε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων (ΥΠ.Α.Α.Τ.) χρηματοδότηση, ώστε να ενταχθούμε στη λογική του αυτοελέγχου και της αυτοπροστασίας, προσλαμβάνοντας ανθρώπινο δυναμικό προκειμένου να παρακολουθήσουμε τις νοθείες και όχι μόνο.

Ωστόσο, το Υπουργείο φαίνεται ότι δεν αντιλαμβάνεται το σκοπό αυτό και πιστεύει ότι μόνο η πολιτεία μπορεί να κάνει τη δουλειά αυτή. Ας ληφθεί υπόψη ότι στην Κύπρο που παράγει το χαλούμι, ο έλεγχος του προϊόντος έχει δοθεί σε πιστοποιημένες διεθνείς εταιρίες, όπως στη Bureau Veritas.

Agro.tec: Υπάρχει ανταπόκριση από τον υπουργό κ. Αυγενάκη;

– Η συνεχής εναλλαγή υπουργών σε αυτό το τόσο ευαίσθητο Υπουργείο –που έχει να κάνει με την πρωτογενή παραγωγή της χώρας και που διαχειρίζεται τεράστια ευρωπαϊκά και εθνικά κονδύλια– αναστέλλει τις όποιες προσπάθειες και πρωτοβουλίες. Κι αυτό διότι μέχρι να ενημερωθούν οι υπουργοί που αναλαμβάνουν κάθε φορά αυτό το ευαίσθητο πόστο –τέσσερις στον αριθμό επί διακυβέρνησης της ΝΔ– περνά πολύ μεγάλος χρόνος.

Θα έπρεπε να αλλάζουν τα πρόσωπα όταν χρειάζεται, όχι όμως οι πολιτικές των Υπουργείων, καθώς απαιτείται μια εθνική στρατηγική για τον πρωτογενή τομέα, κάτι που δυστυχώς λείπει.

Ευελπιστούμε ότι από το νέο υπουργό κ. Αυγενάκη –ο οποίος καταβάλλει σχετική προσπάθεια– θα υπάρξουν όχι μόνο πρωτοβουλίες αλλά και απτά αποτελέσματα, ώστε να πάνε ένα βήμα μπροστά οι αναγκαίες μικρές και μεγάλες μεταρρυθμίσεις.

Η χρηματοδότηση και η αυτόνομη λειτουργία της διεπαγγελματικής οργάνωσης, με στελεχωμένο προσωπικό και επιστημονικούς συνεργάτες, είναι το μεγάλο ζητούμενο για την αποτελεσματική και εύρυθμη λειτουργία της. Κι αυτό είναι κάτι που θα την ανεξαρτητοποιούσε από την πολιτική βούληση του εκάστοτε υπουργού.

Η ΕΔΟΦ πληρώνει στον ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα» εισφορά –όχι φόρο– για λογαριασμό των κτηνοτρόφων και μεταποιητών, με σκοπό να γίνονται έλεγχοι και να αποδίδονται ευθύνες όταν απαιτείται.

Εμείς ζητούμε τη μείωση της εισφοράς, ώστε η διαφορά που θα προκύψει από τα μεγάλα ποσά που καταβάλλουμε στον ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα» μέχρι σήμερα να κατευθύνονται στην ΕΔΟΦ, ώστε να διαχειριστούμε μόνοι μας τη σωστή λειτουργία της διεπαγγελματικής οργάνωσης, διαμορφώνοντας γραφείο επαγγελματικής διαχείρισης και προσλαμβάνοντας το στελεχιακό δυναμικό που απαιτείται.

Με αυτή την απεξάρτηση από το Υπουργείο θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο θεσμικό όργανο που να χρηματοδοτείται από τις εισφορές των μελών του για τους προαναφερόμενους σκοπούς. Έτσι ο ελεγχόμενος, ήτοι η ΕΔΟΦ, δεν θα αναγκαζόταν να πληρώνει τον ΕΛ.Γ.Ο. «Δήμητρα» για να κάνει ελέγχους.

Δυστυχώς, αυτό δεν έγινε ποτέ κατανοητό και αποδεκτό από την πλευρά της εκάστοτε ηγεσίας του Υπουργείου. Να σημειώσω επίσης ότι η εισφορά δεν ορίζεται από κάποια ευρωπαϊκή οδηγία αλλά αποτελεί ελληνική πρακτική, και συνεπώς δεν υπάρχουν εμπόδια για την αλλαγή της.

Agro.tec: Τι έχετε να μας πείτε σχετικά με την τιμή της φέτας;

– Πριν από αρκετά χρόνια, και ως αντιπρόεδρος της «Δωδώνη», είχα αναφέρει πως σε λίγα χρόνια η πραγματική φέτα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης θα είναι είδος delicatessen. Φανταστείτε ότι πουλούσαμε 7,3 ευρώ ανά κιλό τη φέτα πριν δυόμισι χρόνια, και σήμερα πουλάμε 14 ευρώ ανά κιλό, με την αύξηση του ενεργειακού κόστους και της τιμής του γάλακτος. Σε λίγο καιρό, η φέτα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης θα πωλείται όπως τα τυριά ροκφόρ και Camembert.

Η συνέντευξη του κ. Βιτάλη φιλοξενήθηκε στο τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου του περιοδικού Agro.tec.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Δημοφιλέστερα